Kuryelikten yemek ve kargo dağıtımına, temizlikten bakım hizmetlerine kadar dijital platformlar üzerinden çalışanları kapsayan yeni bir yasal düzenleme için hazırlıklar başladı. Çevrimiçi çalışanların sosyal güvenceye erişimini güçlendirmeyi amaçlayan düzenleme kapsamında, primlerin ücret ödemesinden önce otomatik olarak kesilmesi, işten çıkarmalarda keyfiliğin önlenmesi ve sigorta haklarının genişletilmesi hedefleniyor.
Çalışma Modelleri Mercek Altında
Pandemi sonrası hızla yaygınlaşan platform ekonomisi, iki temel çalışma modeli üzerinden yürütülüyor. Bunlardan ilki, internet üzerinden bilgisayar aracılığıyla yapılan sanal işler, ikincisi ise konum tabanlı ve talep üzerine gerçekleştirilen hizmetler olarak tanımlanıyor. Kargo, yemek dağıtımı ve kurye hizmetleri bu ikinci grupta yer alıyor.
Mevcut durumda yasal altyapısı net olmayan bu çalışma biçimleri için kapsamlı bir düzenleme yapılması planlanıyor.
Algoritmalar ve Çalışma Şartları Düzenlenecek
Sabah gazetesinde yer alan habere göre, Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı dijital platformlara yönelik düzenleme çalışmalarını başlattı. Buna göre, iş dağıtımı, performans ölçümü ve ücretlendirmede kullanılan algoritmaların sınırları belirlenecek.
Çalışanların kendi çalışma saatlerini belirleyebilme, istedikleri zaman çalışıp dinlenebilme gibi esnek çalışma haklarının korunması hedeflenirken, karar süreçlerinin daha şeffaf hale getirilmesi planlanıyor.
İş Sağlığı, Mesleki Yeterlilik ve Belgelendirme
Yeni düzenleme kapsamında iş sağlığı ve güvenliği kriterleri netleştirilecek. Dijital platformlar üzerinden çalışanların hakları koruma altına alınırken, mesleki yeterlilik ve belgelendirme süreçlerinin de önü açılacak. Böylece çalışanların niteliklerinin resmî olarak tanınması amaçlanıyor.
Keyfi İşten Çıkarmalara Sınırlama
Düzenlemenin öne çıkan başlıklarından biri de platformların tek taraflı iş ilişkisinin sonlandırmasının sınırlandırılması olacak. Bu adımla, keyfi işten çıkarma riskinin azaltılması ve çalışanlar için daha güvenli bir çalışma ortamı oluşturulması hedefleniyor.
Ayrıca, dijital platform çalışanlarının işsizlik sigortası, sağlık sigortası ve emeklilik haklarından yararlanabilmesi için gerekli yasal zemin hazırlanacak. Sendikal yoksunluğun giderilmesi ve platform ekosisteminin kayıt altına alınması da düzenlemenin amaçları arasında yer alıyor.
Primler Ücretten Önce Kesilecek
Yeni sistemle birlikte, sosyal güvenlik primleri çalışanın ücreti ödenmeden önce kaynağından kesilecek. Böylece özellikle küçük prim tutarları nedeniyle sağlık hizmetlerinden yararlanamayan veya emeklilik primlerini ödeyemeyen çalışanlara prim ödeme kolaylığı sağlanması hedefleniyor.
Hazırlıkları süren düzenlemenin, dijital platformlarda çalışan yüz binlerce kişiyi kapsayacak şekilde hayata geçirilmesi bekleniyor.
