Anayasa Mahkemesi (AYM), alacakların enflasyon karşısında değer kaybının giderilmemesini hak ihlali olarak değerlendirdi. Mahkeme, bu durumun hem mülkiyet hakkını hem de etkili başvuru hakkını ihlal ettiğine hükmetti. TBMM’ye, faiz oranları ve zarar davalarıyla ilgili kapsamlı düzenleme yapılması yönünde çağrı yapıldı.
Enflasyon kaybı hak ihlali sayıldı
Başvurucu Caner Şafak, 2010 yılında özel bir bankaya karşı başlattığı icra takibinde, 48 bin 854 TL olan asıl alacağının, yargılama süreçlerinin ardından 2020 yılında 119 bin 114 TL olarak ödendiğini bildirdi. Ancak geçen 10 yıllık süreçte uygulanan yasal faizin enflasyon karşısında kaybı telafi etmediğini belirterek 100 bin TL’lik “munzam zarar” davası açtı.
Dava, tüketici mahkemesi, istinaf ve temyiz mercilerince reddedildi. AYM, yapılan bireysel başvuru sonrası, mevcut faiz oranlarının değer kaybını karşılamadığını ve munzam zarar davalarının da yeterli koruma sağlamadığını tespit etti.
Adil denge vurgusu
Yüksek Mahkeme, devletin sadece kamu borçlarında değil, özel hukuk kişileri arasındaki alacaklarda da adil dengeyi sağlamakla yükümlü olduğuna dikkat çekti. AYM, 3095 sayılı Kanuni Faiz ve Temerrüt Faizine İlişkin Kanun’un enflasyon karşısında yetersiz kaldığını, Türk Borçlar Kanunu’na dayalı açılan munzam zarar davalarının ise istikrarsız ve belirsiz içtihatlar nedeniyle etkisiz kaldığını belirtti.
TBMM’ye yeni düzenleme çağrısı
Kararda, mevcut mevzuattaki faiz oranlarının yıllık enflasyonun altında kaldığı, bu nedenle değer kaybını telafi edemediği ifade edildi. Mahkeme, TBMM’ye bu konuda düzenleme yapma sorumluluğu yükledi.
AYM ayrıca, önceki yıllarda kamu alacaklarının geç ödenmesine ilişkin ANO İnşaat ve Ticaret Ltd. Şti. kararını emsal gösterdi. Alacakların ödenmesine rağmen enflasyon nedeniyle değer kaybının devam ettiği, bunun da mülkiyet hakkı ihlaline yol açtığı vurgulandı.
Pilot karar niteliğinde
Anayasa Mahkemesi, bu kararında “pilot karar” usulünü uyguladı. Böylece benzer uyuşmazlıkların çözümü için yasama ve yargı organlarına sorumluluk yüklendi. Mahkeme, enflasyonun etkisini ortadan kaldıracak açık ve etkili bir mekanizma kurulması gerektiğini belirtti.
Kararda, yıl yıl enflasyon oranlarına da yer verilerek değer kaybının büyüklüğü ortaya kondu. AYM’nin kararı Resmi Gazete’de yayımlandı.
