Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (TCMB), 2025 yılında hizmet enflasyonunun neden yüksek seyrettiğine ilişkin kapsamlı bir analiz yayımladı. Merkez Bankası’nın blogunda yer alan çalışmada, eğitim ücretlerindeki hızlı artışlar ile kiraların yapısal katılığı, enflasyonu yukarı çeken başlıca unsurlar olarak öne çıktı.
TCMB’nin “2025 Yılı Hizmet Fiyatlarına Yakın Mercek: Alt Kalemler Ne Anlatıyor?” başlıklı analizine göre, 2025 yılında tüketici enflasyonu yüzde 30,9 olarak gerçekleşti. Aynı dönemde mal enflasyonu yüzde 25 seviyesinde kalırken, hizmet enflasyonu yüzde 44 ile yüksek seyrini sürdürdü.
Eğitim ve kira ilk sıralarda
Beşli düzeydeki fiyat endeksleri incelendiğinde, 2025’te en yüksek fiyat artışı gösteren ilk 30 kalemin 19’unun hizmet grubunda yer aldığı görüldü. Hizmet enflasyonunda üç ana grup dikkat çekti:
-
Eğitim hizmetleri
-
Kira
-
Yerel nitelikli ve rekabetin görece sınırlı olduğu hizmetler
Eğitim ücretleri 2019’a göre 10 kat arttı
Analize göre, 2025 yılında en yüksek fiyat artışı eğitim hizmetlerinde yaşandı. 2019 sonuna kıyasla genel tüketici fiyatları yaklaşık 8 kat artarken, eğitim hizmetleri 10 kat yükseldi. Özellikle üniversite ücretleri, 15,1 kat artışla endeks içinde en hızlı yükselen kalemlerden biri oldu.
TCMB, eğitim ücretlerindeki artışta geçmiş enflasyona endeksli fiyatlama mekanizmalarının etkisine dikkat çekti. 5 Eylül 2025’te yapılan düzenlemeyle birlikte, geçmiş 24 ayı baz alan sistemden vazgeçilerek son 12 ayın etkisini yansıtan yeni bir çerçeveye geçildiği hatırlatıldı. Bu değişikliğin, dezenflasyon sürecini destekleyici bir adım olduğu vurgulandı.
Kiralarda “atalet” etkisi sürüyor
Hizmet enflasyonunu yukarı çeken bir diğer önemli kalem ise kiralar oldu. Deprem, kentsel dönüşüm, demografik gelişmeler, kira artış sınırlamaları ve sözleşmelerin genellikle yılda bir kez yenilenmesi, kira fiyatlarında gecikmeli ve katı bir yapı oluşmasına neden oldu.
Merkez Bankası, para politikasının konut piyasasına etkisinin gecikmeli olduğunu, arz yönlü politikaların (sosyal konut, kentsel dönüşüm gibi) sonuçlarının ise orta ve uzun vadede görülebildiğini belirtti. Bu nedenle kira enflasyonunun, diğer hizmet kalemlerine kıyasla bir süre daha yüksek seyretmesinin mümkün olduğu ifade edildi.
Yerel ve rekabeti sınırlı hizmetler fiyatları kalıcı kılıyor
Berber, kuaför, gündelikçi, veteriner, kuru temizleme ve şehir içi ulaşım gibi yerel nitelikli ve rekabeti sınırlı hizmetler de hizmet enflasyonunda önemli rol oynuyor. Bu alanlarda fiyatların çoğunlukla yerel yönetimler veya yarı-idari kararlarla belirlendiği, emek yoğun yapı nedeniyle verimlilik artışının sınırlı kaldığı kaydedildi.
TCMB’ye göre, bu hizmetlerde tüketicinin ikame seçeneklerinin az olması ve talebin fiyat artışlarına rağmen devam etmesi, fiyatlama gücünü artırarak enflasyonun kalıcılığına yol açıyor.
Enflasyona katkı hâlâ yüksek
Analizde, eğitim, kira ve yerel/rekabeti sınırlı hizmetlerin tüketici enflasyonuna katkısının 2025 yılı sonunda 7,8 puan olduğu belirtildi. Yıl sonu itibarıyla bu katkı;
-
Kirada 4,2 puan
-
Eğitimde 1,5 puan
-
Yerel hizmetlerde 2,1 puan olarak hesaplandı.
Söz konusu üç grup, toplam enflasyonun yaklaşık dörtte birini oluşturdu.
Dezenflasyon süreci zorlanıyor
Merkez Bankası, 2025 boyunca genel enflasyon gerilemesine rağmen bu üç grubun katkısının yüksek seyretmesinin dezenflasyon sürecinde katılık yarattığını vurguladı. Özellikle yerel ve rekabeti sınırlı hizmetlerdeki fiyat düşüşünün oldukça sınırlı kaldığına dikkat çekildi.
TCMB, eğitimde yapılan düzenlemelerin olumlu etkilerinin zamanla görüleceğini, kira tarafında ise ana eğilimin aşağı yönlü olduğuna işaret eden öncü göstergelerin bulunduğunu belirtti. Ancak yerel hizmetlerdeki fiyatlama davranışlarının, enflasyonla mücadelede önemli bir zorluk alanı olmaya devam ettiği ifade edildi.
