Sağlık Bakanlığı, dumansız hava sahası hedefi doğrultusunda sigara ile mücadelede yeni bir aşamaya geçmeye hazırlanıyor. Mevcut kapalı alan yasağının ardından, açık ve yarı açık alanlarda sigara kullanımını sınırlandıracak düzenlemeler için hazırlıkların başladığı bildirildi.
Bakanlık kaynaklarından edinilen bilgilere göre, özellikle çocukların ve sigara kullanmayanların korunması amacıyla, kamusal alanlarda yeni kısıtlamalar gündeme alındı. Son dönemde kapalı alanlarda dahi sigara içildiğine yönelik artan şikâyetler üzerine denetimlerin ve düzenlemelerin sıkılaştırılması planlanıyor.
Avrupa Birliği modelleri inceleniyor
Hazırlık sürecinde Avrupa Birliği ülkelerinde uygulanan sigara yasağı modelleri yakından takip ediliyor. Bu çerçevede, Fransa başta olmak üzere birçok ülkede uygulanan çocuk odaklı koruma modeli öne çıkıyor.
Bu modellere göre, parklar, plajlar, yürüyüş yolları, bina girişleri, otobüs durakları, restoranların açık alanları ve kafe terasları gibi yoğun kullanılan alanların sigara yasağı kapsamına alınması değerlendiriliyor. Taslak çalışmada, yarı açık mekânların yeniden tanımlanması, pasif içiciliği azaltmaya yönelik mesafe kuralları ve tütün ürünlerinin kamusal alandaki görünürlüğünün sınırlandırılması da yer alıyor.
Hedef: Tütünsüz nesil
Avrupa Birliği, 2040 yılına kadar sigara kullanım oranını yüzde 5’in altına düşürmeyi ve “tütünsüz nesil” oluşturmayı hedefliyor. Fransa’da çocukların yoğun bulunduğu alanlarda sigara kullanımı tamamen yasaklanırken, ihlallerde 135 avroya kadar para cezası uygulanabiliyor.
İspanya’da ise yasağın kapsamı genişletilerek teraslar, üniversite kampüsleri, duraklar ve açık hava eğlence alanları düzenlemeye dahil edildi. Elektronik sigara ve ısıtılmış tütün ürünleri de bu kapsamda değerlendiriliyor. İtalya ve İsveç’te de açık kamusal alanlarda sigara yasağı uygulanıyor ve para cezalarıyla destekleniyor.
Türkiye’de yeni alanlar gündemde
Türkiye’de hâlihazırda kapalı kamusal alanlarda sigara yasağı uygulanırken, yeni düzenleme ile bu yasağın fiilen açık alanlara da yayılması bekleniyor. Taslak hayata geçerse, parklar, plajlar ve çocuk oyun alanları gibi alanlarda sigara içilmesi yasaklanabilecek.
Ayrıca bazı AB ülkelerinde olduğu gibi sigara satın alma yaşının yükseltilmesi, nötr paket uygulamaları ve fiyat artışları gibi başlıklar da uzun vadeli tütün kontrol politikaları arasında değerlendiriliyor.
Pasif içicilik hedefte
Yeni düzenlemelerin temel amaçlarından biri, pasif içiciliğe maruz kalmayı azaltmak. Yetkililer, bu adımların yalnızca sigara kullananları değil, toplumun tamamını korumaya yönelik olduğunu vurguluyor. Düzenlemenin, tütünle mücadelede daha müdahaleci bir dönemin başlangıcı olabileceği ifade ediliyor.
“Her yıl 100 bin kişi sigara nedeniyle ölüyor”
Yeşilay Bilim Kurulu Üyesi ve İstanbul Üniversitesi Cerrahpaşa Tıp Fakültesi Öğretim Üyesi Doç. Dr. Hasan Volkan Kara, Türkiye’de her yıl yaklaşık 100 bin kişinin sigaraya bağlı hastalıklar nedeniyle hayatını kaybettiğini belirtti. Kara, sigaranın toplumda yaygın kabul gören bir bağımlılık haline geldiğine dikkat çekerek, daha güçlü ve standartların üzerinde bir mücadelenin zorunlu olduğunu ifade etti.
Vatandaştan açık alan tepkisi
Sigara kullanmayan vatandaşlar ise özellikle manzaralı ve ortak kullanım alanlarının sigara içenlere bırakılmasından rahatsız olduklarını dile getiriyor. Konuya ilişkin görüş bildiren Ömer Gürel, açık alanların sigara içenler tarafından adeta “işgal edildiğini” belirterek, kamusal alanların herkes için eşit şekilde kullanılabilmesi gerektiğini vurguladı.
