Milli Eğitim Bakanlığı (MEB) tarafından bu yıl uygulamaya alınan Ortak Yazılı Sınav Sistemi (OYSS) kapsamında ilk sınavlar başladı. Ortaokul ve lise öğrencilerini kapsayan sınavlar, 13 Kasım 2026 tarihine kadar devam edecek. Yeni sistemde sınav sonuçları dijital ortamda izlenecek ve notlar yapay zeka desteğiyle analiz edilecek.
Uygulamayla okullar arasındaki notlandırma farklılıklarının azaltılması amaçlanıyor. Özellikle Ortaöğretim Başarı Puanı (OBP) hesaplamasında öğrenciler arasında oluşan eşitsizliklerin giderilmesine katkı sağlanması bekleniyor.
Yeni sistem, yazılı sınavların hazırlanmasından sonuçların değerlendirilmesine kadar çeşitli aşamaları kapsıyor. Dijital altyapı sayesinde öğrenci başarılarının analiz edilmesi ve okulların notlandırma uygulamalarının takip edilmesi hedefleniyor.
Yeni sınav sisteminde yapay zeka desteği kullanılacak
Ortak yazılı sınav uygulamasında öğrencilerin aldığı notlar dijital sistem üzerinden takip edilecek. Yapay zeka destekli analizlerle sınav sonuçlarının değerlendirilmesi ve okullar arasındaki not farklılıklarının incelenmesi planlanıyor.
Uygulamanın hedeflerinden biri de not şişirme olarak ifade edilen uygulamaların azaltılması. Bazı okullarda öğrencilerin yüksek notlara daha kolay ulaşabilmesi, aynı akademik düzeydeki öğrencilerin üniversiteye giriş puanlarında farklılık oluşmasına neden olabiliyor.
Yeni sistemin bu farklılıkların belirlenmesine katkı sağlaması bekleniyor. Devamsızlık takibini yapmayan ve notlandırmada usulsüzlük uygulayan okulların tespitinin de kolaylaşacağı öngörülüyor.
Son bir buçuk yılda, usulsüzlük tespit edilen 74 okulun ruhsatı iptal edildi. Ortak yazılı sınav sisteminin benzer uygulamaların azaltılmasına yardımcı olması hedefleniyor.
OBP hesaplamasındaki farklılıkların azaltılması hedefleniyor
Ortaöğretim Başarı Puanı, öğrencilerin üniversiteye yerleştirme sürecinde kullanılan puan hesaplamasını etkiliyor. Eğitim uzmanları, okullar arasında not verme ölçütlerinin farklılaşmasının öğrencilerin elde ettiği OBP katkısında eşitsizlik oluşturabildiğini belirtiyor.
Mevcut hesaplamada lise diploma notu 5 ile çarpılıyor. Elde edilen OBP, 0,12 katsayısı kullanılarak Yükseköğretim Kurumları Sınavı (YKS) puanına katkı sağlıyor.
Diploma notu 80 olan bir öğrencinin hesaplaması şu şekilde gerçekleşiyor:
|
Hesaplama aşaması |
Değer |
|---|---|
|
Diploma notu |
80 |
|
OBP hesaplama çarpanı |
5 |
|
Hesaplanan OBP |
400 |
|
YKS'ye katkı katsayısı |
0,12 |
|
YKS puanına katkı |
48 puan |
Eğitim uzmanlarına göre aynı akademik yeterliliğe sahip öğrenciler, okullarının notlandırma yaklaşımı nedeniyle farklı OBP katkıları elde edebiliyor. Bu durum, özellikle birkaç puanlık farkın belirleyici olduğu üniversite bölümlerinde etkili olabiliyor.
Ortak sınav uygulamasıyla değerlendirme farklılıklarının azaltılması ve öğrencilerin notlandırılmasında daha dengeli bir yapının oluşturulması amaçlanıyor.
Sınavlarda ezber yerine analiz ve yorumlama becerileri ölçülecek
Yeni ölçme ve değerlendirme yaklaşımı, Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli esas alınarak şekillendirildi. Öğrencilerin öğrendikleri bilgileri kullanabilmeleri, yorumlayabilmeleri ve farklı durumlara aktarabilmeleri hedefleniyor.
Sınav sorularında açık uçlu anlatımlar ve günlük yaşamdan örnekler öne çıkıyor. Görsel, grafik ve tabloların yorumlanması ile öğrencilerin cevaplarını gerekçelendirmesi de değerlendirme yaklaşımının parçaları arasında bulunuyor.
Uğur Okulları Genel Müdür Yardımcısı Adil Kurt ve bölüm başkanları, MEB tarafından yayımlanan örnek soruları değerlendirdi. İncelemede soruların bilgi hatırlamanın ötesinde düşünme ve problem çözme becerilerine yöneldiği belirtildi.
Adil Kurt, ortaokul ve lise düzeyindeki örnek soruların beceri ve öğrenme sürecini temel alan bir anlayışla hazırlandığını ifade etti.
Yeni soru yaklaşımında analitik düşünme, neden-sonuç bağlantısı kurma, bilimsel okuryazarlık ve yorumlama becerilerinin ölçülmesi amaçlanıyor. Böylece öğrencilerin yalnızca bilgiyi hatırlama düzeylerinin değil, öğrendiklerini kullanma yeterliliklerinin de değerlendirilmesi hedefleniyor.
Kurt, örnek soruların farklı sınıf düzeylerindeki kazanımları ve gerçek yaşamla bağlantılı durumları kapsadığını bildirdi. Soruların öğrencilere kendi yeterliliklerini değerlendirme, öğretmenlere ise öğrenme süreçlerini izleme ve ölçme çalışmalarını planlama konusunda yol gösterdiğini belirtti.
