Türkiye'nin milli muharip uçağı KAAN için kullanılacak F110 jet motorlarının satışına ilişkin ABD'deki Kongre inceleme sürecinde kritik aşama geride kaldı. ABD Dışişleri Bakanlığı tarafından 24 Haziran 2026 tarihinde Kongre'ye bildirilen yabancı askeri satış dosyasında, 15 günlük inceleme süresi içinde satışı durduracak herhangi bir karar alınmadı.
Kongre üyeleri tarafından satışın engellenmesi amacıyla ortak karar tasarısı sunulmasına rağmen, tasarı süresi içinde Temsilciler Meclisi veya Senato gündemine alınmadı. Böylece 9 Temmuz itibarıyla inceleme süresi tamamlandı ve Türkiye'ye F110 motorlarının satış süreci Kongre engeline takılmadan ilerlemeye devam edecek.
Satış bildirimi KAAN'da kullanılacak motorları kapsıyor
ABD yönetiminin Kongre'ye yaptığı bildirim, F110-GE-129E/F motorları ile ilgili teknik ve savunma hizmetlerini içeriyor. Söz konusu satış dosyasında motorların entegrasyonu, montajı, dış modifikasyonu, sertifikasyonu ve test edilmesi gibi başlıklar yer alıyor.
Bildirim ayrıca teknik veri paylaşımı ve savunma hizmetlerini de kapsıyor. Bu kapsam, KAAN projesinde motorların kullanılmasına yönelik teknik sürecin ilerlemesi açısından önem taşıyor.
Satışı engelleme girişimi gündeme alınmadı
Türkiye'ye yapılması planlanan satışa karşı bazı Kongre üyeleri ortak karar tasarısı sundu. Tasarıda, ABD yönetiminin Türkiye'ye belirli savunma malzemesi ve hizmetlerinin satışını engellemesi talep edildi.
Ancak söz konusu tasarı, 15 günlük yasal inceleme süresi içinde Kongre gündemine taşınmadı. Bu nedenle satışın durdurulmasına yönelik yasama süreci başlatılamadı.
Tasarıyı 9 Kongre üyesi imzaladı
Satışı engellemeye yönelik ortak karar tasarısı, Demokrat Partili Nevada Temsilcisi Dina Titus tarafından sunuldu. Tasarıya Demokrat Partili 8 Kongre üyesi daha destek verdi.
İmzacılar arasında Brad Sherman, Dina Titus, Chris Pappas ve Jim McGovern gibi Türkiye'ye yönelik savunma satışlarına geçmişte de itiraz eden isimlerin yer aldığı belirtildi.
F-16 sürecinde de benzer itirazlar gündeme gelmişti
Söz konusu isimlerin bir kısmı, daha önce Türkiye'ye yönelik F-16 satış süreci başta olmak üzere çeşitli savunma ihracatlarına karşı çıkmıştı.
Tasarıya destek veren bazı üyelerin ise Ermeni, Yunan ve İsrail diasporalarının etkili olduğu seçmen bölgelerini temsil ettiği kaydedildi. Bu grupların, Türkiye'ye yönelik savunma satışlarının Kongre'de tartışma konusu olmasında etkili olduğu değerlendiriliyor.
ABD'deki süreç nasıl işliyor?
ABD'de yabancı ülkelere yönelik büyük çaplı silah satışları, Dışişleri Bakanlığı tarafından Kongre'ye yapılan resmi bildirimle başlıyor. NATO müttefiklerine yapılacak satışlarda Kongre inceleme süresi 15 gün olarak uygulanıyor.
Bu süre içinde Kongre üyeleri, satışın durdurulması için ortak karar tasarısı sunabiliyor. Ancak böyle bir tasarının satışı engelleyebilmesi için önce Temsilciler Meclisi ve Senato'da kabul edilmesi, ardından ABD Başkanı tarafından imzalanması gerekiyor.
Veto ihtimalinde yüksek çoğunluk gerekiyor
Başkanın ortak karar tasarısını veto etmesi halinde, Kongre'nin vetoyu aşması için yüksek çoğunluk şartı aranıyor. Bu durumda Temsilciler Meclisi'nde üçte iki çoğunlukla en az 290, Senato'da ise 67 oy gerekiyor.
Türkiye'ye F110 motoru satışını engellemeyi amaçlayan tasarı ise inceleme süresi içinde gündeme alınmadığı için bu aşamalara geçilmedi.
Teknik ve ticari görüşmeler devam edecek
Kongre inceleme sürecinin tamamlanmasının ardından satış dosyasında bir sonraki aşamaya geçilmesi bekleniyor. Bundan sonraki süreçte ABD yönetimi, ilgili kurumlar, üretici firma ve Türkiye'deki makamlar arasında teknik ve ticari görüşmeler sürdürülecek.
Motorların tedarik takvimi, entegrasyon çalışmaları, test faaliyetleri ve sertifikasyon süreci ilerleyen dönemin başlıca teknik başlıkları arasında yer alacak.
KAAN projesi için kritik başlık
KAAN, Türkiye'nin milli muharip uçak projesi olarak savunma sanayisinin en önemli programları arasında yer alıyor. Bu nedenle projede kullanılacak motorlara ilişkin tedarik ve entegrasyon süreci yakından takip ediliyor.
ABD Kongresi'ndeki inceleme süresinin engel kararı çıkmadan tamamlanması, F110 motorlarının Türkiye'ye satış sürecinde kritik bir eşiğin aşılması olarak değerlendiriliyor.
