Artan uyuşturucu operasyonlarının ardından iş dünyasında dikkat çeken yeni bir uygulama yaygınlaşıyor. Birçok özel şirket, işe alım süreçlerinde “bağımlılık yapıcı madde tarama testi” şartı aramaya başladı. Uygulamanın yalnızca özel sektörle sınırlı kalmadığı, bazı kamu kurumlarının da benzer kriterleri devreye aldığı belirtiliyor.

Test Talebi 6-7 Kat Arttı

Sabah gazetesinden Metin Can’ın haberine göre, daha önce sürücülük, güvenlik ve ağır sanayi gibi yüksek riskli alanlarda istenen madde testleri artık birçok sektörde standart prosedür haline geliyor.

Melih Gökçek Hakkında Açılan Soruşturmada Yeni Gelişme!
Melih Gökçek Hakkında Açılan Soruşturmada Yeni Gelişme!
İçeriği Görüntüle

Sağlık raporlarına eklenen “Bağımlılık Yapıcı Madde Tarama Testi”, bazı şirketlerde yazılı uygulama olarak yürürlüğe girerken, bazı firmalarda ise mülakat sürecinin ilerleyen aşamalarında zorunlu kriter olarak adaylara sunuluyor.

Laboratuvar yetkilileri, son aylarda test talebinin 6-7 kat arttığını ifade ediyor.

İstanbul’da Günlük 20 Bin Test

Laboratuvar kaynaklarına göre yalnızca İstanbul’da her gün 20 binden fazla işveren talepli madde tarama testi yapılıyor. Artan talep üzerine laboratuvarlar kurumsal paketler oluştururken, toplu anlaşmalar yapıyor ve işyerlerine mobil numune ekipleri gönderiyor.

Bu durum, madde testlerinin bireysel sağlık kontrolünden çıkıp kurumsal risk yönetiminin bir parçası haline geldiğini ortaya koyuyor.

Hangi Sektörlerde Uygulanıyor?

Test uygulamasının en yaygın olduğu sektörler arasında:

  • Enerji

  • Lojistik

  • Ağır sanayi

  • Savunma sanayi

  • Kimya

  • Güvenlik

  • Sağlık

  • Yazılım

yer alıyor.

Tüpraş’ın stajyerler dahil adaylardan madde testi talep ettiği belirtilirken, Türkiye Cumhuriyeti Devlet Demiryolları (TCDD) işe alım kriterlerinde bu kontrolleri üst sıralara taşıdı.

Savunma ve havacılık alanında faaliyet gösteren ASELSAN, HAVELSAN, ROKETSAN ve TUSAŞ gibi kurumlarda da güvenlik gerekçesiyle denetimlerin sistematik hale geldiği ifade ediliyor.

Küresel ölçekte ise ExxonMobil, BP, UPS ve FedEx gibi şirketlerde madde testleri uzun süredir standart uygulamalar arasında yer alıyor.

Test Talebi Yasal mı?

Hukukçulara göre işverenlerin madde testi talep etmesi tamamen yasak değil. Ancak bazı şartların sağlanması gerekiyor:

  • Test talebinin işin niteliğiyle bağlantılı olması,

  • Adayın açık rızasının alınması,

  • Sonuçların gizli tutulması.

Aksi halde özel hayatın gizliliği ve kişisel verilerin korunması açısından hukuki sorunlar doğabileceği belirtiliyor.

İşyerinde uyuşturucu kullanımı veya bulundurulması ise İş Kanunu’nun 25/II maddesi kapsamında “ahlak ve iyi niyet kurallarına aykırılık” sayılabiliyor. Bu durumda işverenin tazminatsız fesih hakkı bulunuyor.

Test Nasıl Yapılıyor, Ücreti Ne Kadar?

Madde testleri genellikle idrar, kan veya tükürük örneği üzerinden gerçekleştiriliyor. Ortalama test ücreti 2 bin 200 TL seviyesinde bulunuyor. Toplu kurumsal anlaşmalarda bu rakam daha düşük seviyelere çekilebiliyor.

KVKK kapsamında test sonuçları yalnızca ilgili kişiye teslim ediliyor. İşverene iletilebilmesi için adayın açık rızası gerekiyor. Sonuçlar çoğunlukla kapalı zarfla veya kişisel dijital erişim üzerinden paylaşılıyor.