1 Ekim 2008 sonrasında memuriyete başlayan kamu çalışanlarının emeklilik koşullarında 2036 yılı kritik sınır olarak öne çıkıyor. 9 bin prim gününü bu tarihten önce tamamlayan kadınlar 58, erkekler 60 yaşında emekli olabilirken, daha geç tamamlayanlarda yaş şartı 65'e kadar çıkabilecek.
Sosyal Güvenlik Kurumu (SGK) Uzmanı İsa Karakaş, 1 Ekim 2008 sonrasında göreve başlayan memurların tabi olduğu emeklilik şartlarını değerlendirdi. Bu kamu çalışanları 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu kapsamında bulunuyor.
Emeklilik hesabında 18 yaş sınırı uygulanıyor
5510 sayılı Kanun kapsamındaki kamu görevlilerinde sigortalılık başlangıcının belirlenmesinde 18 yaş sınırı dikkate alınıyor. 18 yaşından önce ödenen primler toplam prim gününe dahil edilirken, sigortalılık süresinin başlangıcında kişinin 18 yaşını doldurduğu tarih esas alınıyor.
Mahkeme kararıyla ergin kılınan ve kazai rüşt kapsamına giren kişiler için ise farklı uygulama bulunuyor. Bu kişilerde 18 yaşından önceki çalışma tarihi sigortalılık başlangıcı olarak kabul edilebiliyor.
Yeni sistem, aylık bağlama oranlarında da önceki uygulamadan ayrılıyor. 5434 sayılı Emekli Sandığı Kanunu kapsamındaki eski sistemde aylık bağlama oranlarının yüzde 75 ile yüzde 85 seviyelerinde olduğu, yeni sistemde ise her 360 gün için yüzde 2 oranının esas alındığı belirtiliyor.
9 bin prim gününe ulaşıldığında yeni sistemde aylık bağlama oranı yüzde 50 seviyesinde bulunuyor. Emekli aylığının hesaplanmasında da eski sistemdeki derece, kademe ve ek gösterge yerine çalışma hayatı boyunca elde edilen prime esas kazançların ortalaması kullanılıyor.
Emeklilik yaşı açısından belirleyici tarihlerden biri 2036 olarak gösteriliyor. 9 bin prim gününü 2036'dan önce tamamlayan kadın memurlar 58, erkek memurlar ise 60 yaşında emeklilik hakkı elde edebiliyor.
Prim gününü bu tarihten sonra tamamlayan kişilerde ise yaş şartı kademeli biçimde yükseliyor. Emeklilik yaşı bu kapsamda 65'e kadar çıkabiliyor.
Tam emeklilik dışında kısmi emeklilik uygulaması da bulunuyor. 5 bin 400 prim gününü tamamlayan sigortalılar, gerekli yaş şartlarını karşılamaları halinde kısmi emeklilikten yararlanabiliyor.
Yaş haddinden emeklilik, kadrosuzluk nedeniyle emeklilik ve bazı özel statüler kapsamında da farklı uygulamalar gerçekleştiriliyor. Yaş haddi veya kadrosuzluk nedeniyle erken aylık bağlanan kişilere yapılan ödemeler, gerekli şartlar tamamlanana kadar ilgili kamu kurumlarından tahsil ediliyor.
Emeklilik sonrası çalışmada aylık kesilebiliyor
1 Ekim 2008 sonrasında memuriyete başlayanların emeklilikten sonra yeniden 4/1-a veya 4/1-c kapsamında çalışması halinde emekli aylıkları kesiliyor. Eski sistem kapsamındaki memurların yararlanabildiği Sosyal Güvenlik Destek Primi (SGDP) ile çalışma imkanı yeni sistemdekiler için uygulanmıyor.
İsa Karakaş, 1 Ekim 2008 sonrasında memuriyete başlayan kamu görevlilerinin emeklilik planlamasında prim günleri ile yaş şartlarını yakından takip etmeleri gerektiğini belirtti.
