33 bin hasta organ bekliyor: Bağışın önündeki en büyük engel ‘ya uyanırsa’ korkusu

Türkiye'de yaklaşık 33 bin hasta organ nakli beklerken, 2026 yılının ilk 10 ayında beyin ölümü tanısı konulan 2 bin 78 kişiden yalnızca 375'inin organları bağışlandı. Uzmanlar, 3-9 Kasım Organ Bağışı Haftası kapsamında düzenlenen toplantıda, bağış oranlarının artırılması için ailelerin bilinçlendirilmesi gerektiğini bildirdi.

Türkiye Nefroloji Derneği, Türk Yoğun Bakım Derneği ve Organ Nakli Koordinatörleri Derneği tarafından gerçekleştirilen ortak basın toplantısında organ nakline ilişkin güncel veriler paylaşıldı. Türkiye'nin canlı vericili nakillerdeki başarısına rağmen, hayatını kaybeden kişilerden yapılan organ bağışlarının düşük seviyede kaldığı belirtildi.

Organ bağışında 2026 verileri: Her 100 vakadan yaklaşık 18'i bağışla sonuçlandı

Türk Yoğun Bakım Derneği Başkanı Prof. Dr. Fethi Gül, 2026 yılının ocak-ekim döneminde Türkiye genelinde 2 bin 78 kişiye beyin ölümü tanısı konulduğunu açıkladı. Bu vakaların 375'inde organ bağışı gerçekleşti.

Böylece beyin ölümü tanısı konulan kişiler arasında organ bağışına dönüşüm oranı yaklaşık yüzde 18 seviyesinde kaldı.

Gül, bağış gerçekleşmeyen 1.703 vakanın tamamının uygun donör olması durumunda ortaya çıkabilecek teorik kapasiteyi de değerlendirdi. Bir bağışçıdan en fazla sekiz kişiye nakil yapılabilmesi üzerinden hesaplanan potansiyelin 13 bin 624 kişi olduğunu belirtti.

Ancak her beyin ölümü vakasının tıbbi açıdan organ bağışına uygun olmayabileceğini vurguladı.

Organ nakli bekleyen hastaların çoğunluğu böbrek hastası

Türk Nefroloji Derneği Başkanı Prof. Dr. Aydın Türkmen, Türkiye'de canlı vericiden böbrek naklinde dünya birinciliğinin bulunduğunu ifade etti. Buna karşın nakil bekleyen hasta sayısının yüksekliğini koruduğunu söyledi.

Türkmen'in açıkladığı verilere göre organ bekleyen hastaların dağılımı şöyle:

Türkiye'de 2025 yılı sonunda böbrek yetmezliği nedeniyle replasman tedavisi alan hasta sayısı 95 bin 489 olarak kaydedildi.

Her yıl yaklaşık 14 bin yeni hastanın diyaliz sistemine dahil olduğunu aktaran Türkmen, yıllık böbrek nakli sayısının 3 bin 500 düzeyinde kaldığını bildirdi.

Diyaliz hastalarının her yıl yüzde 10'unun hayatını kaybettiğini belirten Türkmen, diyaliz tedavisinin nakil yapılan hastalara kıyasla yüzde 50 daha yüksek maliyet oluşturduğunu söyledi. Nakilden sonraki ilk yılın ardından maliyetlerin belirgin biçimde azaldığını da ifade etti.

Tereyağı ve yoğurtta hile çıktı: Bakanlık 6 ürünü listeye ekledi

İçeriği Görüntüle

Beyin ölümü ile bitkisel hayat arasındaki fark bağış kararını etkiliyor

Organ bağışının önündeki engellerden biri, ailelerin beyin ölümü konusunda yaşadığı tereddütler olarak gösterildi.

Prof. Dr. Fethi Gül, beyin ölümü gerçekleşen hastalarda kendiliğinden solunumun tamamen durduğunu ve vücudun yoğun bakım cihazlarıyla desteklendiğini anlattı.

Gül, beyin ölümü ile bitkisel hayatın aynı durum olmadığını vurguladı. Beyin ölümü gerçekleşen kişinin tıbbi ve hukuki açıdan hayatını kaybetmiş kabul edildiğini belirtti.

Tanının, organ nakli ekibinden bağımsız uzman hekimler tarafından bilimsel kriterlerle konulduğunu aktardı.

Ailelerin yakınlarının yeniden uyanabileceği düşüncesiyle bağış konusunda çekince yaşayabildiğini söyleyen Gül, doğru bilgilendirmenin ve aile içi iletişimin artırılması gerektiğini ifade etti.

e-Devlet ve e-Nabız üzerinden organ bağışı üç kat arttı

Sağlık Bakanlığının uygulamaya aldığı dijital bağış sistemi, organ bağışçısı sayısında artış sağladı.

Prof. Dr. Aydın Türkmen'in verdiği bilgilere göre, 2025 yılının temmuz ayında devreye giren sistemin ardından bağış kararını beyan edenlerin sayısı üç katına çıktı.

Daha önce 300-400 bin seviyesinde bulunan toplam bağışçı sayısı 1 milyona yaklaştı.

Türkmen, kişilerin e-Devlet ve e-Nabız üzerinden organ bağışçısı olma kararlarını bildirebildiğini hatırlattı. Bu kararın aile bireyleriyle de paylaşılması gerektiğini söyledi.

Türkiye'nin kadavra donör oranı Avrupa ülkelerinin gerisinde

Organ Nakli Koordinatörleri Derneği Başkanı Öğr. Gör. Nilgün Bilal, ülkelerin kadavra organ bağışı oranlarını karşılaştırdı.

Uluslararası Organ Bağışı ve Nakli Kayıt Sistemi verilerine göre milyon kişi başına düşen kadavra donör sayıları şöyle:

Türkiye'de milyon kişi başına düşen kadavra donör oranı 5,48 olarak bildirildi.

Bilal, Türkiye'nin sağlık altyapısı ve deneyimli organ nakli koordinatörleriyle ölüm sonrası bağış oranlarını artırabilecek kapasiteye sahip olduğunu belirtti.

Sağlık Bakanlığı bünyesindeki Ulusal Organ ve Doku Nakli Koordinasyon Sistemi'nin yapısına değinen Bilal, sağlık çalışanları, koordinatörler ve toplumun ortak hareket etmesi gerektiğini ifade etti.

Uzmanlar, 3-9 Kasım Organ Bağışı Haftası kapsamında vatandaşları dijital sistemler üzerinden bağış kararlarını bildirmeye ve bu kararları aileleriyle paylaşmaya davet etti.