Anayasa Mahkemesi (AYM), özel hukuk kişilerinin alacak davalarında işletilen faiz oranına müdahale ederek, son yıllarda nadir görülen bir pilot karara imza attı. Mahkeme, yüzde 9-24 arasında değişen yasal faiz oranının, alacaklının parasının değer kaybını önlemeye yeterli olmadığını belirledi ve TBMM’ye 6 ay süre vererek bu konuda yasal düzenleme yapılmasını istedi.
Karar, 2010 yılında konut kredisiyle inşaat halinde konut alan bir vatandaşın davasıyla gündeme geldi. Vatandaş, toplam 48 bin 854 lira ödemesine rağmen konutu teslim alamayınca bankaya dava açtı. Mahkeme, yıllık yüzde 9 temerrüt faizi ve yüzde 20 icra inkar tazminatına hükmetti. 2024’te vatandaş parasının değer kaybını gerekçe göstererek zararın giderilmesini talep etti. Temyiz aşamasında, zararın uygulanacak faizin üzerinde olamayacağına karar verilmişti.
Vatandaşın başvurusunu inceleyen Anayasa Mahkemesi, parasal kaybın hak ihlali olduğuna hükmetti ve bu konuda Pilot Karar usulünü uygulayarak TBMM’ye, benzer başvuruların çözümü için 6 ay süre tanıdı. Mahkeme gerekçesinde, borcun zamanında ödenmemesi durumunda borçlunun karlı çıkabileceğini ve alacaklının parasının enflasyon karşısında değer kaybetmesinin önlenmesi gerektiğini vurguladı.
Hukukçuların Değerlendirmeleri
-
Prof. Dr. Ersan Şen, kararın yasal düzenlemelerin enflasyondan kaynaklanan kayıpları karşılamaya yeterli olmadığını ilan ettiğini belirtti. Şen, bu kararın daha önce açılmış dosyalar dahil olmak üzere yeni dosyalarda alacaklıların zararlarının karşılanmasını talep etmelerine yol açacağını söyledi.
-
Prof. Dr. Süheyl Batum, AYM’nin bu kararı ile binlerce dosyanın Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi’ne gitmesini önlediğini belirtti. Batum, mahkemenin enflasyon ile faiz arasındaki farkın halkı zedelediğini kabul ettiğini ve bu kararın çok sayıda yeni davanın gündeme gelmesine neden olacağını vurguladı.
-
Avukat Asker Çatak, kararın hakkaniyetli olduğunu ifade ederek, yüzbinlerce yeni dava açılabileceğini ve mevcut yargı organizasyonunun bu davaların altından kalkmakta zorlanacağını belirtti. Çatak, AYM kararının sadece özel hukuk kişilerinin alacak davalarını kapsadığını, kamusal alacaklar ve diğer dava türlerinin ise ayrı bir konu olduğunu söyledi.
Karar, alacak davalarında faiz ile enflasyon arasındaki makasın alacaklı lehine değerlendirilmesini sağlayacak ve gelecekte birçok yeniden başvurunun önünü açacak bir pilot karar niteliği taşıyor.
