Hazine ve Maliye Bakanlığı, yetkisiz şekilde döviz alım satımı yaptığı tespit edilen işletmelere yönelik denetimlerini yoğunlaştırdı. 2018 yılından bu yana yapılan incelemelerde 859 iş yerinin faaliyetinin geçici veya kalıcı olarak durdurulduğu, ilgili işletmeler hakkında cumhuriyet başsavcılıklarına bildirimde bulunulduğu öğrenildi.
Mevzuata göre döviz alım satım işlemleri yalnızca bankalar, PTT ve Bakanlık tarafından lisans verilen döviz büroları aracılığıyla gerçekleştirilebiliyor. Kamuoyunda zaman zaman yanlış bilinenin aksine kuyumcular, ödeme kuruluşlarının temsilcileri ve benzeri işletmelerin bu işlemleri yapma yetkisi bulunmuyor.
280 milyon liralık ceza bildirimi
Türk Parasının Kıymetini Koruma Hakkında Kanun’da 2018 yılında yapılan düzenlemeler kapsamında, yetkisiz faaliyet tespit edilen iş yerlerine iki ayrı yaptırım uygulanıyor. Buna göre, Bakanlık tarafından faaliyetler durdurulurken, idari para cezası uygulanması için dosyalar cumhuriyet başsavcılıklarına iletiliyor.
Bu kapsamda 2018’den bu yana yaklaşık 280 milyon lira tutarında idari para cezası için bildirim yapıldığı bildirildi. Sadece 2025 yılında ise 147 iş yerinin faaliyeti durduruldu, yaklaşık 108 milyon liralık ceza süreci başlatıldı.
İdari para cezalarının alt ve üst sınırları her yıl yeniden değerleme oranında güncelleniyor. Bu yıl için cezanın alt sınırı 719 bin 30 lira, üst sınırı ise 3 milyon 595 bin 198 lira olarak uygulanıyor.
Büyük şehirler ve turizm bölgeleri öne çıkıyor
Denetimlerde, yetkisiz döviz alım satımı faaliyetlerinin özellikle ticaret ve turizmin yoğun olduğu büyük şehirlerde ve turistik bölgelerde yoğunlaştığı tespit edildi. Bakanlık, bu bölgelerdeki denetim faaliyetlerine ağırlık verdi.
Kayıt dışı ekonomiyle mücadele kapsamında vatandaşlardan gelen ihbarlara da önem veriliyor. CİMER ve diğer kanallar üzerinden yapılan başvuruların yanı sıra, e-Devlet kapısında “Yetkisiz Döviz Alım Satım İhbar Başvurusu” bölümü hizmete sunuldu.
Risk odaklı denetim dönemi
Bakanlık, riskli mükelleflerin tespit edilmesi amacıyla Yetkisiz Faaliyetle Mücadele Eylem Planı’nı devreye aldı. Plan kapsamında nüfus yoğunluğu, ticaret hacmi, turizm potansiyeli, sektörel risk kayıtları ve geçmiş yaptırımlar gibi kriterler analiz ediliyor.
Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek, kayıt dışı ekonomiyle mücadelede yetkisiz döviz işlemlerine karşı kararlı bir tutum sergilendiğini belirtti. Şimşek, Ticaret Bakanlığı, Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası ve Gelir İdaresi Başkanlığı başta olmak üzere ilgili kurumlarla iş birliği içinde risk analizlerinin sürdürüldüğünü ifade etti.
Şimşek, denetim planlarının oluşturulmasında sahadaki çalışmaların yanı sıra dijital mecralarda yapılan ön araştırmaların da dikkate alındığını belirterek, planlı ve risk odaklı denetimlerin bu yıl da artırılarak devam edeceğini kaydetti.
