Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK), 2025 Hanehalkı Bütçe Araştırması sonuçlarını açıkladı. Verilere göre Türkiye genelinde hanehalkı tüketim harcamalarında en büyük payı yine konut ve kira giderleri aldı.
Hanehalklarının tüketim amaçlı yaptığı harcamalar içinde konut ve kira harcamalarının payı yüzde 29,3 oldu. Bu kalemi yüzde 20,5 ile ulaştırma, yüzde 17,3 ile gıda ve alkolsüz içecekler izledi.
Konut harcamaları 2024’e göre yükseldi
Araştırma sonuçları, barınma giderlerinin hane bütçeleri üzerindeki etkisinin sürdüğünü gösterdi. Konut ve kira harcamaları, 2024 yılına göre artış kaydetti.
Toplam tüketim harcamalarında en düşük payı ise yüzde 0,8 ile sigorta ve finansal hizmetler aldı. Bunu yüzde 1,8 ile eğitim hizmetleri, yüzde 2,2 ile sağlık harcamaları takip etti.
Düşük gelirli hanelerde yük daha ağır
Gelir gruplarına göre harcama dağılımı, barınma giderlerinin düşük gelirli haneler üzerindeki baskısını ortaya koydu. En düşük gelir grubunda yer alan haneler, bütçelerinin yüzde 38,7sini konut ve kira giderlerine ayırdı.
Aynı grupta gıda ve alkolsüz içecekler için ayrılan pay yüzde 29,2, ulaştırma harcamalarının payı ise yüzde 8,6 oldu.
Yüksek gelir grubunda ulaştırma öne çıktı
En yüksek gelir grubunda yer alan hanehalklarında harcama kalıbı farklılaştı. Bu gruptaki haneler, bütçelerinin yüzde 25,7sini konut ve kira giderlerine ayırdı.
Yüksek gelir grubunda ulaştırma harcamaları ise yüzde 25 ile öne çıktı. Gıda ve alkolsüz içeceklerin payı bu grupta yüzde 12,4 olarak kaydedildi.
Gelir kaynağına göre harcama değişti
Temel gelir kaynağı maaş, ücret ve yevmiye olan hanelerde, konut ve kira harcamalarının payı yüzde 26,4 oldu. Bu haneler bütçelerinin yüzde 16sını gıda ve alkolsüz içecekler, yüzde 21,9unu ise ulaştırma giderlerine ayırdı.
Temel gelir kaynağı müteşebbis geliri olan hanelerde ise konut ve kira harcamalarının payı yüzde 25,5 olarak hesaplandı. Bu grupta ulaştırma harcamaları yüzde 25,9, gıda ve alkolsüz içecekler ise yüzde 17 pay aldı.
Tek kişilik hanelerde konut gideri yüzde 41’e çıktı
Hanehalkı büyüklüğüne göre yapılan değerlendirmede, tek kişilik hanelerin bütçesinde en büyük yükün konut ve kira olduğu görüldü. Tek kişilik hanehalkları, harcamalarının yüzde 41ini konut ve kiraya ayırdı.
Bu grupta ulaştırma harcamaları yüzde 14,4, gıda ve alkolsüz içecekler ise yüzde 14,3 pay aldı.
Kalabalık ailelerde gıda harcamaları öne çıktı
Hanehalkı büyüklüğü 6 ve daha fazla kişi olan ailelerde ise harcama dağılımında gıda giderleri öne çıktı. Bu haneler, bütçelerinin yüzde 23,7sini gıda ve alkolsüz içeceklere ayırdı.
Kalabalık ailelerde konut ve kira harcamalarının payı yüzde 24,4, ulaştırma harcamalarının payı ise yüzde 18,1 oldu.
En fazla taze meyve ve sebze israf edildi
Araştırmada hanehalklarının gıda israfına ilişkin veriler de yer aldı. Buna göre en fazla israf edilen gıda grubu yüzde 39,7 ile taze meyve ve sebzeler oldu.
Taze meyve ve sebzeleri yüzde 32,5 ile ekmek, yüzde 15,1 ile süt ve süt ürünleri izledi.
Barınma giderleri bütçenin merkezinde
TÜİK verileri, 2025 yılında hanehalkı bütçelerinde barınma giderlerinin belirleyici kalem olmayı sürdürdüğünü ortaya koydu.
Özellikle düşük gelirli haneler ile tek kişilik hanelerde konut ve kira harcamalarının toplam bütçe içindeki ağırlığı dikkat çekti. Veriler, gelir düzeyi ve hane büyüklüğüne göre tüketim kalıplarının belirgin şekilde değiştiğini gösterdi.
