Küresel enerji piyasaları, ABD Başkanı Donald Trump'ın jeopolitik riskleri tırmandıran açıklamaları ve ardından gelen resmi yaptırım kararlarıyla sarsıldı. Ankara'da düzenlenen 36. NATO Devlet ve Hükûmet Başkanları Zirvesi esnasında konuşan Trump'ın İran ile ilişkilerin koptuğuna yönelik mesajları, petrol fiyatlarında ani bir sıçramaya yol açtı. Siyasi gerilimin yanı sıra ABD yönetiminin, stratejik geçiş noktalarında yaşanan krizlerin ardından İran petrolünün satışına imkan tanıyan genel lisansı iptal etmesi küresel petrol arzına yönelik endişeleri zirveye taşıdı.
Gelişmelerin ardından arz güvenliği açığıyla karşı karşıya kalan ham petrol kontratları, uluslararası borsalarda son ayların en hızlı günlük yükselişlerinden birini kaydetti.
Brent petrolün varil fiyatı seksen dolara yaklaştı
Uluslararası piyasalarda işlem gören Brent petrolün vadeli varil fiyatı, kapanış seansına kıyasla yaklaşık yüzde 6,3 oranında değer kazanarak 78,86 dolar seviyesine ulaştı. Bir önceki işlem gününde 76,60 dolara kadar tırmanan Brent petrol, günü 74,16 dolardan noktalamıştı.
Aynı dakikalarda ABD iç piyasası için gösterge niteliğinde olan Batı Teksas türü (WTI) ham petrolün varil fiyatı da yükseliş trendine eşlik ederek 74,95 dolardan alıcı buldu. Enerji analistleri, arz daralması endişelerinin sürmesi halinde fiyatlardaki yukarı yönlü baskının devam edebileceğini öngörüyor.
Cumhurbaşkanlığı Külliyesi'nde bitti mesajı verildi
Petrol fiyatlarındaki ani kırılmanın arka planında, Trump'ın Cumhurbaşkanlığı Külliyesi'nde NATO Genel Sekreteri Mark Rutte ile birlikte gerçekleştirdiği basın toplantısı yer aldı. Gazetecilerin Tahran ile diplomatik ilişkilere yönelik sorularını yanıtlayan Trump, olası bir mutabakat ihtimalini kesin bir dille reddetti.
Müzakerelerin zaman kaybı olduğunu savunan Trump, sürece ilişkin şu ifadeleri kullandı:
"Benim için bu konu kapandı. Artık onlarla anlaşmak istemiyorum, bence bu iş bitti. Onlar hasta insanlar tarafından yönetiliyorlar; acımasız ve şiddet yanlısı mahluklar. Eğer nükleer bir silahları olsaydı bunu kullanırlardı. Bizim müzakerecilerimizle tekrar görüşeceğim ancak onlarla uğraşmak sadece zaman kaybı, çünkü onlar yalancılar."
Hürmüz Boğazı'ndaki saldırılar yaptırım düğmesine bastırdı
Washington yönetimini lisans iptaline götüren süreçte Hürmüz Boğazı'nda ticari gemilere yapılan müdahaleler etkili oldu. ABD ticaret ve dışişleri birimleri, petrol tankerlerine yönelik gerçekleştirilen fiziki saldırıların ardından İran petrolünün uluslararası pazarlara sevk edilmesini sağlayan genel muafiyet lisansını resmi olarak yürürlükten kaldırdı.
Bu hamle, küresel piyasadan günlük önemli bir miktar ham petrolün çekilmesi riskini doğurduğu için borsa spekülasyonlarını ve fiziki alım talebini doğrudan tetikleyen ana unsur olarak kayıtlara geçti.
