Torba yasa teklifi, vergi ve harç artışlarının yanı sıra istisnaların daraltılmasını da kapsayan geniş bir düzenleme içeriyor.
Hazırlanan etki analizine göre, teklif yürürlüğe girdiğinde bütçeye net 200 milyar TL’nin üzerinde ek gelir sağlanacak.
Bütçe gelirlerinde 252 milyar TL artış, 50 milyar TL azalma öngörülüyor. Böylece net katkının 200 milyar TL’yi aşması, Cumhurbaşkanı kararıyla ise 246 milyar TL’ye kadar çıkması bekleniyor.
En Büyük Etki İşveren Prim Teşviklerinden Gelecek
Etki analizine göre, işveren prim teşvikinin 5 puandan 2 puana düşürülmesiyle kamu giderlerinde 97,6 milyar TL azalma sağlanacak.
Ayrıca uzun vadeli sigorta kolları işveren hissesi prim oranının 1 puan artırılması planlanıyor.
Malullük, yaşlılık ve ölüm sigortaları işveren hissesi indirimi 4 puandan 2 puana düşürülecek, genç girişimci teşviki ise tamamen kaldırılacak.
Raporda şu ifadelere yer verildi:
“Prim oranındaki 1 puanlık artışın mali etkisi 110,96 milyar TL’dir. İşveren prim teşvikinin 2 puana düşürülmesiyle kamu giderlerinde 97,6 milyar TL azalma beklenmektedir. Genç girişimci teşvikinin kaldırılması 11,7 milyar TL mali etki yaratacaktır.”
Kira İstisnası Kaldırılıyor: 22 Milyar TL Ek Gelir
Torba teklifinde mesken kira gelirlerine yönelik istisna sınırlandırılıyor.
2024 yılında 1 milyon 985 bin 950 mükellef bu istisnadan yararlanmıştı. Düzenleme sonrasında bu sayının 500 binin altına düşmesi bekleniyor.
Yeni sistemin 2026 gelirlerine uygulanmasıyla 2027 yılı için yaklaşık 22 milyar TL ek gelir hedefleniyor.
Ayrıca, kiraya verilen konutlar için alınan kredilerin faizlerinin gider yazılması hakkı kaldırılacak. Bu değişiklikten 1,6 milyar TL gelir bekleniyor.
Harç Düzenlemesiyle 4,5 Milyar TL Gelir
Yeni düzenlemeyle, daha önce harç ödemeyen çok sayıda meslek grubu artık yıllık harç ödemesi yapacak.
Buna göre;
-
10 bin 900 özel sağlık kuruluşundan yıllık 20-50 bin TL,
-
17 bin 46 ağız ve diş sağlığı merkezi için 20-40 bin TL,
-
9 bin 344 veteriner kliniğinden 10-40 bin TL,
-
13 bin 536 kuyum işletmesinden 30 bin TL,
-
78 bin 760 ikinci el araç satıcısı ile 86 bin 488 emlak işletmesinden 20 bin TL harç alınacak.
Bu düzenlemelerle 4,5 milyar TL gelir elde edilmesi öngörülüyor. Ayrıca havacılık işletmeleri ve kıymetli maden firmalarına da yıllık harç yükümlülüğü getiriliyor.
Araç Satış Harcı ve BES Katkısı
Etki analizine göre, araç satışlarında binde 2 oranında harç alınacak.
2024 verilerine göre 9,2 milyon ikinci el, 1,3 milyon sıfır araç satışı gerçekleşti. Buna göre, 2026 yılı için yaklaşık 13,1 milyar TL gelir elde edilecek.
Bireysel Emeklilik Sistemi (BES) için devlet katkısında da Cumhurbaşkanına yeni yetki veriliyor.
Yüzde 30 olan katkı oranı sıfıra düşürülebilecek veya yüzde 50’ye kadar çıkarılabilecek.
2026 yılı için BES katkı ödeneği 132 milyar TL olarak hesaplanırken, her yüzde birlik değişimin 4,5 milyar TL, yüzde onluk değişimin ise 45 milyar TL etkisi olacağı belirtiliyor.
“Vergi Artışı Değil, Kamu Tasarrufu Öncelik Olmalı”
Ekonomi yazarı ve YMM Abdullah Tolu, torba yasa teklifine ilişkin değerlendirmesinde, vergi artışı yerine kamu tasarrufuna ağırlık verilmesi gerektiğini söyledi.
Tolu, “Bu tür geniş kapsamlı düzenlemeler toplumun her kesimini etkiliyor, dolayısıyla dikkatle planlanmalı” dedi.
Özellikle konut yatırımcılarına ve işveren teşviklerine yönelik kısıtlamaların olumsuz sonuçlar doğurabileceğini belirtti.
“Konut kiralarının yükseldiği, arzın azaldığı bir dönemde kira istisnasının kaldırılması hatalı. Ayrıca hazine teşvikinin azaltılması üretim ve ihracatı olumsuz etkileyebilir. Vergi yükünü artırmak yerine kamu harcamalarında ciddi tasarruf yapılmalı, stratejik olmayan yatırımlar ertelenmeli.”
Tolu ayrıca, gayrimenkul ve taşıt dışında yeni vergi alanları bulunması gerektiğini, bu iki sektörde vergi kapasitesinin artık dolduğunu ifade etti.
Ekonomiye 200 Milyarlık Etki: Kazanan Bütçe, Kaybeden Vatandaş mı?
Torba yasa teklifinin bütçeye sağlayacağı kaynak 200 milyar TL’yi aşarken, yeni harçlar ve kaldırılan istisnalar vatandaşın cebine ek yük getirecek.
Uzmanlar, kamu maliyesinde kısa vadeli gelir artışı sağlansa da, orta vadede vergi adaletinin zedeleneceği uyarısında bulundu.
