Sosyal medya devleri TikTok, Meta ve YouTube hakkında ABD’de açılan dava teknoloji dünyasında deprem etkisi yarattı. Los Angeles’ta görülen dava, platformların algoritmalarını gençleri bilinçli şekilde bağımlı hale getirecek biçimde tasarlayıp tasarlamadığını sorgulayan ilk büyük jüri davası olma özelliğini taşıyor.
Sosyal medya platformlarının gençler üzerindeki etkileri uzun süredir tartışma konusu olurken, bu kez iddialar mahkeme salonuna taşındı. Salı günü Los Angeles’ta başlayan davada; TikTok, Meta (Instagram ve Facebook) ile YouTube’un, genç kullanıcıları bağımlılığa sürükleyen sistemler geliştirdiği ve bunun ciddi psikolojik sonuçlara yol açtığı öne sürülüyor.
“Kâr uğruna gençliği feda ettiler” iddiası
KGM rumuzuyla dava açan 19 yaşındaki bir genç ve annesi, teknoloji devlerini hedef aldı. Dava dosyasında yer alan iddialar dikkat çekici başlıklar içeriyor. Buna göre;
-
Sosyal medya platformlarının, çocuklar ve gençler için bilinçli şekilde bağımlılık yapıcı tasarım ve algoritmalar kullandığı,
-
Reşit olmayan kullanıcıların tanımadıkları yetişkinlerle etkileşime girmesine zemin hazırlandığı,
-
Gençlerin depresif ve zararlı içeriklere maruz bırakılarak intihar düşünceleri, kaygı bozukluğu ve beden algı bozukluğu gibi ağır psikolojik sorunlara sürüklendiği ileri sürüldü.
Çocuk güvenliği savunucuları, davayı 1990’lı yıllarda tütün şirketlerine karşı açılan ve sigaranın zararlarını konu alan davalara benzetiyor. Davacılar, sosyal medya şirketlerinin ürünlerinin zararını bildiği halde daha fazla kâr elde etmek için bu durumu görmezden geldiğini savunuyor.
Meta ve YouTube’dan savunma: “Güvenlik önceliğimiz”
Davanın hedefindeki Meta ve YouTube ise suçlamaları reddetti. Şirketler, iddiaların gerçeği yansıtmadığını belirterek; ebeveyn denetim araçları, yapay zekâ destekli yaş doğrulama sistemleri ve içerik kısıtlama mekanizmaları için milyarlarca dolar yatırım yaptıklarını açıkladı.
Savunma tarafı, sosyal medya platformlarının gençler için yalnızca eğlence değil, aynı zamanda sosyal bağ kurma ve iletişim alanı sunduğunu vurguladı.
1.500 davanın kaderi bu davaya bağlı
Birkaç hafta sürmesi beklenen davada, teknoloji dünyasının üst düzey yöneticilerinin tanık olarak dinlenmesi bekleniyor. Uzmanlara göre bu dava, benzer iddialarla açılmış yaklaşık 1.500 ayrı dava için de emsal niteliği taşıyacak.
Mahkemeden çıkabilecek olası bir aleyhte kararın, sosyal medya devlerini milyarlarca dolarlık tazminatlarla karşı karşıya bırakabileceği ve algoritma sistemlerinde köklü değişiklikleri zorunlu kılabileceği ifade ediliyor.
