Bakıma muhtaç yaşlı ve engelli bireylerin doğa ile iç içe yaşamalarını sağlamak amacıyla yeni bir yasal düzenleme hazırlandı. TBMMye sunulan teklifle, ormanlık alanlarda yaşlı ve engellilere yönelik bakım ve rehabilitasyon merkezleri kurulmasının önü açılacak.
Düzenlemenin, Kurban Bayramı sonrasında Meclis Plan ve Bütçe Komisyonunda görüşülmesi bekleniyor.
Orman Kanunu’nda değişiklik yapılacak
Teklif, 6831 sayılı Orman Kanunu’nun 17’nci maddesinde değişiklik yapılmasını öngörüyor. Maddeye “engelli ve yaşlı bireylere yönelik bakım ve rehabilitasyon merkezleri” ibaresinin eklenmesi planlanıyor.
Bu değişiklikle, söz konusu merkezlerin ormanlık alanlarda kurulmasına ilişkin hukuki dayanağın güçlendirilmesi ve izin süreçlerindeki belirsizliğin giderilmesi amaçlanıyor.
Artan bakım talebine çözüm hedefleniyor
Türkiye’de 65 yaş ve üzeri 10 milyondan fazla vatandaş bulunuyor. Nüfusun yaşlanması, aile yapısındaki değişim, sağlık alanındaki gelişmeler ve sosyal ihtiyaçların dönüşmesi, yaşlı ve engellilere yönelik yatılı bakım talebini artırıyor.
Mevcut kurumsal kapasitenin bu talebi karşılamakta yetersiz kaldığı belirtiliyor. Bu nedenle yeni düzenlemeyle bakım hizmetlerinin kapasitesinin artırılması hedefleniyor.
Huzurevi ve bakım merkezi kapasitesi gündemde
Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığına bağlı 176 resmi huzurevinde toplam 18 bin 164 kişilik kapasite bulunuyor. Buna karşılık 25 bin 698 yaşlının bekleme listesinde yer aldığı ifade ediliyor.
Engelli bakım hizmetlerinde ise 107 yatılı bakım kuruluşunda 8 bin 427 kişilik kapasite bulunurken, 5 bin 200 engelli bireyin bekleme listesinde olduğu aktarılıyor.
Yatırım maliyetlerinin düşmesi bekleniyor
Düzenleme kapsamında uygun arazi temininin kolaylaşmasıyla sosyal hizmet yatırımlarının hızlanması bekleniyor. Kamulaştırma süreçlerine kıyasla ilk yatırım maliyetlerinin önemli ölçüde azalabileceği değerlendiriliyor.
Ayrıca sosyal hizmet kuruluşlarının fiziksel erişilebilirlik, güvenlik ve bakım standartlarına uygun şekilde planlanması hedefleniyor.
Ormanlık alanlar neden tercih ediliyor?
Düzenlemenin temel gerekçelerinden biri, doğa temelli rehabilitasyon uygulamalarının yaşlı ve engelli bireylerin yaşam kalitesine katkı sağlaması olarak gösteriliyor. Hortikültürel terapi, ekoterapi, orman terapisi, yeşil egzersiz ve açık alan etkinlikleri bu yaklaşımın öne çıkan başlıkları arasında yer alıyor.
Bu uygulamaların stres, anksiyete ve depresyon düzeylerinin azaltılmasına; bilişsel işlevlerin, dikkat süresinin, sosyal etkileşimin ve aidiyet duygusunun güçlenmesine katkı sağlayabileceği belirtiliyor.
Doğa temelli sosyal faaliyetler uygulanacak
Ormanlık alanlarda kurulması planlanan merkezlerde, tarımsal rehabilitasyon, bitki yetiştirme, kontrollü doğa yürüyüşleri ve açık alan etkinlikleri gibi programların uygulanabileceği ifade ediliyor.
Bu modelle yaşlı ve engelli bireylerin yalnızca bakım hizmeti alması değil, aynı zamanda sosyal hayata daha aktif katılması amaçlanıyor.
Avrupa’da benzer modeller uygulanıyor
Doğa temelli bakım ve rehabilitasyon uygulamaları, birçok ülkede sosyal hizmet politikalarının parçası haline gelmiş durumda. Özellikle İskandinav refah modeli kapsamında doğa temelli rehabilitasyon uygulamalarının kamu hizmetlerine entegre edildiği belirtiliyor.
Dünya Sağlık Örgütü başta olmak üzere uluslararası kuruluşların da doğa ile temasın ruh sağlığı ve genel iyilik hali üzerindeki olumlu etkilerine dikkat çektiği ifade ediliyor.
Özel bakım merkezlerinde ücretler değişiyor
Yaşlı ve engelli bakım hizmetlerinde ücretler, şehir ve hizmet kapsamına göre farklılık gösteriyor. 2026 yılında Ankarada hizmet veren özel huzurevleri ve yaşlı bakım merkezlerinde aylık bakım ücretlerinin KDV hariç 14 bin 260 TL ile 86 bin 280 TL arasında değiştiği belirtiliyor.
İstanbulda fiyatların 70 bin TLye kadar çıktığı, VIP bakım hizmetlerinde ise bu tutarın 150 bin TLye kadar yükselebildiği ifade ediliyor.
Yaşlı bakım sigortası da gündemde
Hükümetin üzerinde çalıştığı başlıklardan biri de yaşlı bakım sigortası. Bu modelle, bireylerin yaşlılık döneminde ihtiyaç duyacağı fiziksel ve zihinsel bakım hizmetlerine daha kolay erişmesi hedefleniyor.
Bakım sigortasının, yaşlı bireylerin yaşam kalitesini korumayı ve ailelerin bakım yükünü azaltmayı amaçladığı belirtiliyor.
Sistem gönüllülük esasına dayanacak
Aktarılan bilgilere göre yaşlı bakım sigortası sisteminin gönüllülük esasına dayanması planlanıyor. Bireyler bu sigortayı hem kendileri hem de anne ve babaları için yaptırabilecek.
Sistemin, Bireysel Emeklilik Sistemine benzer bir yapıyla oluşturulması öngörülüyor. Belirli süre prim ödeyenlerin, 60 yaşından itibaren evde ya da bakımevinde bakım hizmetinden yararlanabilmesi hedefleniyor.
Sosyal hizmet kapasitesi artırılacak
TBMM’ye sunulan düzenlemeyle, artan yaşlı ve engelli bakım talebine yeni kapasite oluşturulması amaçlanıyor. Ormanlık alanlarda kurulacak merkezlerin doğa temelli rehabilitasyon hizmetleriyle desteklenmesi planlanıyor.
