Piyasalarda artan nakit ihtiyacı ve Merkez Bankası’nın sıkı duruşu, mevduat faizlerini yukarı taşıdı. Mart ayı başında yüzde 37 seviyelerinde bulunan oranlar, ay sonunda yüzde 41’in üzerine çıktı.
Bazı bankaların, özellikle yeni mevduat getiren müşterilere çok daha yüksek teklifler sunduğu belirtildi. Bu kapsamda bazı oranların yüzde 45,5 seviyesine kadar ulaştığı aktarıldı.
Bankalar neden faiz artırıyor
Bankacılık sektöründe faiz artışının temel nedenleri arasında likidite açığı ve Türk Lirası mevduatı koruma isteği gösterildi. Piyasadaki nakit dengesinin bozulması ve likidite açığının 1 trilyon liranın üzerine çıkması, bankaları daha yüksek faiz vermeye yöneltti.
Bankaların, kendi kaynaklarını güçlendirmek ve vatandaşın Türk Lirası birikimini sistem içinde tutmak amacıyla daha cazip oranlar sunduğu ifade edildi. Özellikle 1 milyon liranın üzerindeki mevduatlar ile 46 güne kadar uzayan vadelerde faiz oranlarının daha yüksek seviyelere çıktığı kaydedildi.
Merkez Bankası’nın adımları faizleri etkiledi
Savaşın başlamasının ardından Merkez Bankası, politika faizi üzerinden piyasayı fonladığı haftalık repo ihalelerine ara verdi. Böylece fonlama faizinin, faiz koridorunun üst sınırı olan yüzde 40’a çıktığı belirtildi.
5 Mart’tan bu yana Merkez Bankası’nın ağırlıklı ortalama fonlama maliyetinin yüzde 40 seviyesinde olduğu ifade edildi. Ayrıca piyasadaki likidite fazlasını çekmeye yönelik adımların da bu süreçte etkili olduğu aktarıldı.
Likidite açığı 1 trilyon lirayı aştı
30 Mart itibarıyla piyasadaki likidite açığının 1 trilyon liranın üzerine çıktığı belirtildi. Bunun yanında para arzını yavaşlatmak amacıyla deprem bölgesi ve ticari kredilerdeki zorunlu karşılık muafiyetlerinin kaldırıldığı kaydedildi.
Likidite sıkıntısı yaşayan bankalara yönelik rahatlatıcı adımlardan biri olarak ise Merkez Bankası’nın döviz karşılığı TL swap işlemlerine yeniden başlaması öne çıktı. Uzun süredir yapılmayan bu ihalelerin yeniden devreye alınması, piyasada yeni bir denge arayışının parçası olarak değerlendirildi.
Mart boyunca faizlerde yukarı yönlü hareket sürdü
Bankacılık sektöründe likidite yönetiminin mart ayı boyunca yeniden şekillendiği ifade edildi. 100 bin liralık mevduata 32 gün vadede uygulanan yüzde 37 seviyesindeki oranların, ay içinde yüzde 41’in üzerine çıktığı ve yaklaşık 4 puanlık artış yaşandığı kaydedildi.
Yerli bir mevduat bankasında savaş öncesi yüzde 38 olan 32 gün vadeli TL mevduat oranının, bu hafta itibarıyla yüzde 40,5’e yükseldiği belirtildi. Aynı bankada 1 milyon lira üzeri mevduata yüzde 41,5 faiz önerildiği, vadenin 46 güne çıkması halinde bu oranın yüzde 42’ye ulaştığı ifade edildi.
Yeni müşterilere verilen oranlar daha da yükseldi
Bazı yabancı mevduat bankalarının da daha yüksek oranlarla öne çıktığı belirtildi. 32 gün vadede 100 bin liralık mevduata yüzde 43,5 faiz öneren bankaların bulunduğu aktarıldı.
Özellikle bankaya yeni getirilen TL mevduatlar için teklif edilen faiz oranlarının yüzde 45,5’e kadar yükseldiği kaydedildi. Bu durum, bankalar arasındaki rekabetin mevduat tarafında daha da sertleştiğini gösterdi.
TL mevduat korunurken altına ilgi arttı
Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurumu verilerine göre, 26 Mart itibarıyla TL mevduat oranı yüzde 59,6 seviyesinde gerçekleşti. Bu oranın, 19 Mart haftasında yüzde 59,3 olduğu belirtildi.
Sektör kaynakları, likidite sıkışıklığı nedeniyle TL mevduat faizlerinde yukarı yönlü ayarlama yapıldığını ifade etti. Bununla birlikte, altın fiyatlarındaki aşağı yönlü hareketin yurt içi yerleşiklerin altın talebinde canlanma yarattığı kaydedildi.
TL mevduattan çıkan paranın yönü değişiyor
Bankacılık sektörü kaynakları, TL mevduat ve para piyasası fonlarından çıkan bir bölüm kaynağın altına yöneldiği görüşünü dile getirdi. Böylece faizlerin yükselmesine rağmen yatırım tercihlerinde yalnızca TL ürünlerin değil, altının da öne çıktığı bir tablo oluştu.
Bu gelişmenin, nisan ayındaki Para Politikası Kurulu toplantısında sıkı duruşun korunacağı beklentisiyle birlikte değerlendirildiği belirtildi. Piyasada, hem faiz hem de alternatif yatırım araçları üzerinden yeni bir denge arayışı sürdü.
Swap hamlesiyle likiditeye destek hedefleniyor
Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (TCMB), bankalara Türk lirası likidite yönetiminde esneklik sağlamak amacıyla döviz karşılığı TL swap işlemlerine başladı. Bankalardan gelen talep üzerine başlatılan uygulamayla, kredi ve faiz tarafındaki oynaklığın azaltılmasının hedeflendiği ifade edildi.
Uzmanlar, bu adımın hem bankacılık sistemindeki TL likiditesinin desteklenmesi hem de döviz rezervlerinin güçlendirilmesi açısından önemli görülebileceğini belirtti. Uygulamayla bankalardan döviz alınıp karşılığında TL verilmesi yoluyla piyasa likiditesinin artırılmasının amaçlandığı kaydedildi.
Mart ayında döviz satışı 44,1 milyar dolara ulaştı
Merkez Bankası’nın geçen hafta 17,8 milyar dolar döviz satışı gerçekleştirdiği belirtildi. QNB ekonomistlerinin hesaplamalarına göre, 27 Mart haftasında brüt döviz rezervi 22 milyar dolar azalışla 155,5 milyar dolara, swap hariç net rezerv ise 22,6 milyar dolar düşüşle 20,4 milyar dolara indi.
Aynı hesaplamalarda, mart ayındaki toplam döviz satışının 44,1 milyar dolara ulaştığı ifade edildi. Ayrıca altın fiyatlarındaki gerilemenin net rezervde 4,3 milyar dolarlık azalışa yol açtığı, kamunun döviz mevduatının da incelenen haftada 0,5 milyar dolar düştüğü kaydedildi.
