Haftalık çalışma süresi 40 saatle sınırlı
657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun 99. maddesinde, memurların haftalık çalışma süresinin 40 saat olduğu belirtiliyor. Bu süre Cumartesi ve Pazar günleri hariç olmak üzere düzenlenmiştir. Ancak kurumlar, görev ve hizmetin özelliklerine göre farklı çalışma saatleri belirleyebiliyor. Bu esneklik, özel kanunlar, Cumhurbaşkanlığı Kararnameleri veya bu kararnamelere dayanarak çıkarılan yönetmeliklerle sağlanmaktadır.
Çalışma saatleri Valilik ve Cumhurbaşkanlığı yetkisinde
Aynı kanunun 100. maddesi ise memurların günlük çalışma saatlerinin merkezde Cumhurbaşkanı, illerde ise valiler tarafından belirlendiğini hükme bağlamıştır. Ayrıca engelli personel için ulaşım ve iklim koşulları dikkate alınarak farklı saat uygulamaları yapılabilmektedir. Görev türüne göre esnek çalışma modeli de uygulanabilmektedir. Bu konuda ayrıntılı düzenlemeler Cumhurbaşkanı tarafından belirleniyor.
Fazla çalışma karşılığı ücret yerine izin
Fazla çalışmaya ilişkin olarak 178. madde uyarınca kamu kurumları, ihtiyaç duyulması halinde personelini fazla çalışma ücreti ödemeksizin mesai dışında çalıştırabilir. Bu durumda memura, her 8 saatlik fazla çalışma için 1 gün izin hakkı tanınır. Ancak bu iznin sadece en fazla 10 günü, yıllık izinle birleştirilerek aynı yıl içerisinde kullandırılmaktadır.
Fazla mesai izni ertesi yıla devredebiliyor
Mevzuatta, fazla çalışmadan kaynaklı izinlerin bir sonraki yıl kullanılmasına engel teşkil eden bir hüküm bulunmuyor. Ancak yıllık izinlerde olduğu gibi, sadece içinde bulunulan yıl ve önceki yılın izin haklarının korunacağı, daha eski yıllara ait kullanılmayan izinlerin ise düşeceği belirtiliyor.
Uygulamada belirsizlikler var
Fazla çalışma karşılığı verilecek izinlerin uygulama şekline dair açık ve detaylı bir düzenleme bulunmuyor. Örneğin, hafta sonları yapılan çalışmaların nasıl hesaplanacağı, sekiz saatten az çalışmanın nasıl değerlendirileceği veya ikamet yeri uzak olan memurların yol süresinin dikkate alınıp alınmayacağı gibi konular net değil. Bu durum, uygulamada farklılıklar ve adaletsizliklere yol açabiliyor.
Eski mevzuat güncellenmeli
Fazla çalışmaya dair düzenlemelerin yer aldığı 13 Mart 1975 tarihli ve 15176 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan yönetmelikte, artık yürürlükte olmayan unvan ve kurumlara da atıfta bulunuluyor. Örneğin, mülga Devlet Bütçe Uzmanları ve Devlet Personel Uzmanları, bugün farklı unvanlarla görev yapıyor. Bu atıflar, kamu personel rejiminde mevzuatın güncelliğini yitirdiğini ve reform ihtiyacını ortaya koyuyor.
Uygulama esasları güncellenmeli
1970'li yıllarda hazırlanan bu düzenlemeler, bugünün kamu yönetimi ihtiyaçlarını karşılamakta yetersiz kalıyor. Çeşitli kurumlarda aynı statüdeki memurların farklı uygulamalara maruz kalması, hem çalışanlar arasında eşitsizlik yaratıyor hem de kamu hizmetlerinde aksamalara neden olabiliyor. Bu nedenle fazla çalışma karşılığında izin kullanımına dair açık, detaylı ve çağın gereklerine uygun yeni düzenlemeler yapılması gerekmektedir.
