Uzaktan çalışma modelinin yaygınlaşmasıyla birlikte mesai saatleri dışında gönderilen iş mesajları ve dijital talimatlar iş hukukunda yeni bir tartışma başlattı. İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi’nin verdiği son karar, işverenlerin mesai sonrası iletişim uygulamalarına yönelik önemli bir emsal olarak değerlendiriliyor.
Mahkeme, mesai saatleri dışında WhatsApp üzerinden gönderilen iş talimatlarının bazı şartlar altında “fazla çalışma” kapsamında değerlendirilebileceğine hükmetti.
Dijital talimatlar fazla mesai delili olabilir
Kararda, özellikle çalışanların mesai bitiminden sonra iş için çevrimiçi olmaya zorlanmasının çalışma süresine dahil edilebileceği belirtildi. Fazla mesai değerlendirmesinde şu kriterlerin dikkate alındığı ifade edildi:
- Gönderilen mesajın doğrudan iş emri niteliği taşıması,
- Çalışan üzerinde sürekli erişilebilir olma baskısı oluşturulması,
- Mesai sonrası sisteme giriş yapılarak görev yerine getirilmesi.
İş hukuku uzmanları, WhatsApp yazışmaları, Microsoft Teams kayıtları, Zoom toplantıları, e-postalar ve şirket sistemlerine ait giriş-çıkış kayıtlarının mahkemelerde delil olarak kullanılabileceğine dikkat çekiyor.
Haftalık 45 saati aşan çalışmalar kapsamda
4857 sayılı İş Kanunu’na göre haftalık 45 saatin üzerindeki çalışmalar fazla mesai sayılıyor. Bu kapsamda dijital ortamda yapılan ek çalışmaların da yüzde 50 zamlı ücretle ödenmesi gerektiği belirtiliyor.
“Sürekli çevrimiçi olma” baskısı tartışılıyor
Uzaktan çalışma sisteminde çalışanların akşam saatlerinde gelen mesajlara yanıt vermek zorunda hissetmesi, hafta sonlarında iş takibini sürdürmesi ve sürekli erişilebilir olması; tükenmişlik sendromu, mobbing ve iş-özel yaşam dengesinin bozulması gibi sorunları da gündeme taşıyor.
“Bağlantıyı kesme hakkı” gündemde
Avrupa’da birçok ülkede yasal güvence altında bulunan “bağlantıyı kesme hakkı” Türkiye’de de tartışılmaya başlandı. Uzmanlar, çalışanların mesai sonrası dijital iletişimden uzak kalma hakkının ilerleyen süreçte yasal düzenlemelerle güvence altına alınabileceğini değerlendiriyor.
