Boğaziçi Üniversitesi Kandilli Rasathanesi, geliştirdiği yeni erken uyarı sistemiyle deprem öncesi sinyal süresinde önemli bir başarı elde etti. Sistem, Balıkesir’in Sındırgı ilçesinde 27 Ekim’de meydana gelen 6,1 büyüklüğündeki depremi İstanbul’da hissedilmeden 37 saniye önce tespit etti. Kandilli Rasathanesi ve Deprem Araştırma Enstitüsü Müdürü Prof. Dr. Nurcan Meral Özel, test aşamasındaki sistemin Marmara ve Batı Anadolu’daki deprem tehlikesine karşı hızlı tepki verebildiğini vurguladı.
Erken Uyarı Sisteminden 37 Saniyelik Kazanım
Prof. Dr. Özel, depremi önceden haber veren sistemin başarıyla çalıştığını belirterek, “İstanbul merkez üssüne 210 kilometre uzak olmasına rağmen, sarsıntı hissedilmeden 37 saniye önce sinyal gönderildi” dedi. Şu anda yaklaşık 2 bin aboneyle test edilen sistemin, tam olarak devreye girdiğinde kamu kurumları ve vatandaşlara depreme karşı kritik saniyeler kazandıracağı ifade edildi. Özel, hedeflerinin istasyon ağını genişletip altyapıyı güçlendirerek sistemi ülke genelinde etkin hale getirmek olduğunu söyledi.
Sındırgı’da yaşanan depremin ardından bölgedeki fay sistemlerine de değinen Özel, Sındırgı ve Simav çevresindeki sarsıntıların aynı tektonik rejim içinde olsa da farklı fay hatlarında meydana geldiğini açıkladı. Sındırgı segmentinin Simav Fay Zonu’nun kuzeybatı uzantısında yer aldığını belirten Özel, “Yaklaşık 36 kilometre uzunluğundaki bu fay hattı, Marmara’daki sistemle doğrudan bağlantılı değil” dedi. Ayrıca, Simav’daki gerilimin Sındırgı’daki depremi tetiklemiş olabileceğini, ancak iki fay arasında doğrudan bir ilişki bulunmadığını vurguladı.
Marmara Denizi Tabanında Yoğun İzleme
Kandilli Rasathanesi, Japon araştırmacılarla yürüttüğü iş birliği kapsamında Marmara Denizi tabanına kurulan 9 deniz altı sismometresiyle bölgedeki mikro depremleri izliyor. Prof. Dr. Özel, bu sistemlerin gerçek zamanlı olmasa da 9 aylık süreçlerde stres dağılımını analiz etmeye olanak tanıdığını belirtti. Bu çalışmalar, özellikle Marmara’daki olası büyük depremlerin davranışını anlamak açısından kritik öneme sahip.
Türkiye’nin 8 bin 300 kilometrelik kıyı hattında tsunami erken uyarı sistemleri kurulmaya devam ederken, Prof. Dr. Özel, Marmara Denizi’nde büyük bir tsunami beklenmediğini ifade etti. “Marmara kapalı bir havza olduğu için büyük dalgalar oluşmaz, ancak 30 santimetrelik bir su yükselmesi bile hasar verebilir” diyen Özel, Tekirdağ kıyılarında su baskını ve tsunami tehlikesi haritalarının hazırlandığını da ekledi.
Ganos Fayı İçin Önemli Uyarı
Marmara’nın batısında yer alan Ganos Fayı’na dikkat çeken Prof. Dr. Özel, bu fayın Kuzey Anadolu Fay Zonu’nun en kritik segmentlerinden biri olduğunu hatırlattı. 1912 yılında büyük bir deprem üreten Ganos Fayı’nın kısa vadede yeniden kırılma ihtimalinin düşük göründüğünü söyleyen Özel, “Ancak olası bir hareketlilikte Şarköy, Mürefte, Ganos ve Gaziköy doğrudan etkilenebilir” uyarısında bulundu.
