Süresiz iş sözleşmesiyle çalışan milyonlarca kişi için işten ayrılma sürecinde dikkat edilmesi gereken önemli bir hukuki yükümlülük bulunuyor. İş Kanunu’na göre belirsiz süreli iş sözleşmesi feshedilmeden önce karşı tarafa bildirim yapılması zorunlu. Bu kurala uyulmaması halinde, bildirim süresine ait ücret tutarında ihbar tazminatı ödenmesi gerekiyor.
Toplumda yaygın kanının aksine ihbar tazminatı yalnızca işverenin sorumluluğunda değil. Bildirim süresine uymayan taraf, karşı tarafa ödeme yapmakla yükümlü oluyor.
Bildirim Süreleri Kıdeme Göre Değişiyor
Kanuna göre ihbar süresi, çalışanın aynı işyerindeki kıdemine göre belirleniyor:
-
6 aydan az çalışanlar için: 2 hafta
-
6 ay – 1,5 yıl arası çalışanlar için: 4 hafta
-
1,5 yıl – 3 yıl arası çalışanlar için: 6 hafta
-
3 yıldan fazla çalışanlar için: 8 hafta
Bu süreler kanunen azaltılamıyor ancak tarafların anlaşmasıyla uzatılabiliyor. Sözleşmeyi hangi taraf feshederse, bildirim yükümlülüğü de o tarafa ait oluyor.
İşçi de İhbar Tazminatı Ödeyebilir
İşten kendi isteğiyle ayrılan bir çalışan, yasal ihbar süresine uymadan işten ayrılırsa işverene ihbar tazminatı ödemekle karşı karşıya kalabiliyor. Bu nedenle istifa sürecinde atılan tek bir imza, çalışanı maddi yükümlülük altına sokabiliyor.
Uzmanlar, mağduriyet yaşanmaması için çalışanların kıdemlerine uygun ihbar süresine riayet etmeleri gerektiğini belirtiyor.
Hangi Durumlarda İhbar Tazminatı Doğmaz?
Kanun bazı durumlarda taraflara “haklı nedenle fesih” hakkı tanıyor. Bu hallerde bildirim süresine uyma zorunluluğu bulunmuyor ve ihbar tazminatı söz konusu olmuyor.
İşçi açısından haklı fesih nedenleri
-
İşin sağlık veya yaşam açısından tehlike oluşturması
-
Yakın çalışanın bulaşıcı hastalığa yakalanması
-
İşverenin şeref ve namusa yönelik söz veya davranışları
-
İşyerinde cinsel taciz ve önlem alınmaması
-
Ücretin zamanında ve eksiksiz ödenmemesi
-
İşin bir haftadan fazla süreyle durmasına neden olan zorlayıcı sebepler
İşveren açısından haklı fesih nedenleri
-
İşçinin kastı veya düzensiz yaşamı nedeniyle uzun süreli devamsızlık
-
Tedavi edilemeyecek hastalık ve çalışmasında sakınca olduğuna dair rapor
-
Hastalık veya kaza nedeniyle ihbar süresini 6 hafta aşan rapor
-
Ahlak ve iyi niyet kurallarına aykırı davranışlar
Önemli bir ayrıntı olarak, işçi haklı nedenle fesih yaparsa ihbar tazminatı ödemez, ancak işverenden de ihbar tazminatı talep edemez.
Askerlik ve Emeklilikte Bildirim Şartı Yok
Askerlik veya emeklilik nedeniyle işten ayrılan çalışanlar, ihbar süresine uymak zorunda değil. Bu durumlarda işverene ihbar tazminatı ödeme yükümlülüğü doğmuyor.
Askerlik nedeniyle sona eren sözleşmede, dönüşte aynı işyerinde çalışılacaksa yeni bir sözleşme yapılması gerekiyor.
İhbar Tazminatı Nasıl Hesaplanır?
İhbar tazminatı hesaplanırken yalnızca çıplak ücret dikkate alınmıyor. İşçiye sağlanan düzenli ve para ile ölçülebilen menfaatler de hesaba katılıyor. Bunlar arasında:
-
Yemek yardımı
-
Yol ücreti
-
Yakacak yardımı
gibi düzenli ödemeler yer alıyor.
Uzmanlar, istifa sürecinde çalışanların hak kaybı yaşamamak ve borçlu duruma düşmemek için ihbar sürelerini ve sözleşme hükümlerini dikkatle incelemeleri gerektiğine dikkat çekiyor.
