Türkiye’de işçi ile işveren arasındaki sözleşmelerin büyük kısmı belirsiz süreli iş sözleşmeleri ile yapılıyor. İş Kanunu’na göre sözleşmeyi feshetmek isteyen tarafın, belirlenen süreler içinde karşı tarafa önceden bildirim yapması gerekiyor. Bu süreye ihbar süresi deniyor.
İşçi bu süreye uymadan ayrıldığında işverene, işveren de ihbar süresini beklemeden işçiyi işten çıkardığında işçiye ihbar tazminatı ödeme yükümlülüğü doğuyor.
Çalışanların çoğu yanlış biliyor
Habertürk yazarı Ahmet Kıvanç’ın aktardığına göre, çalışanların büyük kısmı ihbar tazminatını yalnızca işverenin ödemesi gerektiğini sanıyor. Ancak işçi de haklı bir gerekçe olmadan ihbar süresine uymadan işten ayrıldığında, işverene tazminat ödemek zorunda kalıyor.
Hangi durumlarda ihbar süresi uygulanmaz?
-
İşçi, haklı nedenle sözleşmesini feshederse ihbar süresi uygulanmıyor ve işçiden tazminat talep edilemiyor.
-
İşveren, haklı nedenle işçiyi çıkarırsa, ihbar süresi geçerli olmuyor ve işçiye tazminat ödenmiyor.
İş Kanunu’na göre ihbar süreleri
4857 Sayılı İş Kanunu kapsamındaki çalışanlar için ihbar süreleri şöyle:
-
6 aydan az çalışan işçi: 2 hafta
-
6 ay – 1,5 yıl arası çalışan işçi: 4 hafta
-
1,5 – 3 yıl arası çalışan işçi: 6 hafta
-
3 yıldan fazla çalışan işçi: 8 hafta
Bu süreler sözleşme ile artırılabiliyor ancak yasal sürenin altına indirilemiyor.
Basın ve deniz işçileri için farklı uygulama
-
Basın İş Kanunu: 5 yıldan az çalışan gazeteciler için 1 ay, 5 yıldan fazla çalışanlar için 3 ay ihbar süresi geçerli. Gazeteci istifa ederse süre her zaman 1 ay uygulanıyor.
-
Deniz İş Kanunu: 6 ayını doldurmayan denizciler işten çıkarılamıyor. Sonraki süreçte ihbar süreleri İş Kanunu’na paralel şekilde işliyor.
Borçlar Kanunu kapsamındaki işçiler
Ev hizmetleri, küçük tarım işletmeleri ve esnaf işyerleri gibi alanlarda çalışanlar Türk Borçlar Kanunu hükümlerine tabi oluyor. Bu durumda ihbar süreleri:
-
1 yıla kadar çalışan: 2 hafta
-
1 – 5 yıl arası çalışan: 4 hafta
-
5 yıldan fazla çalışan: 6 hafta
Deneme süresinde ihbar tazminatı yok
İş sözleşmelerine en fazla 2 aya kadar deneme süresi konulabiliyor. Bu süre içinde taraflardan biri sözleşmeyi feshederse, ihbar süresi uygulanmıyor ve tazminat ödeme yükümlülüğü doğmuyor.
