Güneş’te AR4274 adlı aktif bölgede meydana gelen M7.4 sınıfı şiddetli patlama, Dünya’ya doğru yeni bir jeomanyetik fırtına dalgasını tetikledi.

ABD Ulusal Okyanus ve Atmosfer Dairesi’ne (NOAA) bağlı Uzay Hava Tahmin Merkezi, patlama sırasında Güneş’ten büyük bir koronal kütle atımı (CME) fırladığını ve bu yoğun plazma bulutunun Dünya’nın manyetik alanına bugün itibarıyla ulaşmasının beklendiğini duyurdu.

Uzmanlar, yaşanan bu olayın önümüzdeki 24 ila 48 saat içinde etkisini artıracağını, özellikle kutuplara yakın enlemlerle birlikte orta enlemlerde de jeomanyetik dalgalanmanın izleneceğini belirtti.

İletişim ve GPS sistemleri için kritik 48 saat

Bilim insanları, patlamanın etkisiyle radyo frekansları, uydu haberleşmesi, GPS sistemleri ve internet altyapısında kısa süreli aksaklıklar görülebileceğini ifade etti.

Açıklamalara göre:

  • Yüksek frekanslı radyo iletişiminde kesintiler yaşanabileceği,

  • Uydu tabanlı navigasyon ve GPS sinyallerinde doğruluk kayıpları görülebileceği,

  • Bazı bölgelerde internet erişiminde kısa süreli yavaşlamalar veya kopmalar olabileceği değerlendirildi.

Uzmanlar ayrıca, yüksek voltajlı elektrik iletim hatlarında geçici dengesizlikler, voltaj dalgalanmaları ve koruma sistemlerinin devreye girmesi nedeniyle kısa süreli kesintiler oluşabileceğini de kaydetti.

NOAA, bu olayı G3 kategorisinde güçlü jeomanyetik fırtına olarak sınıflandırdı. G3 seviyesi, günlük hayatı doğrudan tehdit etmese de uyduların yörünge ve yön kontrolünde zorluklara, uçuş rotalarında küçük düzeltmelere ve uzun menzilli haberleşmede bozulmalara yol açabilecek güçte kabul ediliyor.

Kuzey ışıkları Türkiye’nin kuzeyinden izlenebilir

Güneş’teki bu güçlü etkinin en dikkat çekici sonuçlarından biri de aurora borealis (kuzey ışıkları) olacak.

Normalde daha kuzey enlemlerde görülen bu doğa olayı, jeomanyetik fırtınanın güçlenmesiyle birlikte daha güneye inebiliyor. Uzmanlar, ışık kirliliğinin düşük olduğu bölgelerde gökyüzünü izleyenlerin Türkiye’nin Karadeniz ve Trakya kesimlerinde bile kuzey ışıklarını görme ihtimaline dikkat çekti.

Bu çerçevede özellikle:

Özvar duyurdu: Meslek yüksekokullarında müfredat yenileniyor
Özvar duyurdu: Meslek yüksekokullarında müfredat yenileniyor
İçeriği Görüntüle

  • Karadeniz kıyıları,

  • Trakya ve kuzey Marmara hattı,

için gece saatlerinde ufuk çizgisine yakın bölgelerde renkli ışık dalgalarının gözlenebileceği ifade edildi.

Koronal kütle atımı elektrik ve uydular için risk taşıyor

Yaşanan olayın merkezinde bulunan koronal kütle atımı (CME), Güneş’in dış katmanlarından uzaya fırlayan yoğun plazma ve manyetik alan dalgalarından oluşuyor. Bu parçacıklar Dünya’nın manyetosferine ulaştığında, gezegenin çevresindeki manyetik alan çizgilerini sıkıştırıyor ve üst atmosferde şiddetli dalgalanmalara neden oluyor.

Bu süreç:

  • Elektrik akımlarında dengesizlikler,

  • Uzun iletim hatlarında indüklenen akımlar,

  • Uydu elektroniklerinde geçici arızalar,

  • Yüksek irtifa uçuşlarında radyasyon seviyelerinde artış

gibi teknik etkileri beraberinde getiriyor.

Uzmanlar, özellikle uçuş güvenliği, navigasyon sistemleri ve enerji altyapısının kısa süreli etkilenebileceğini belirtti. Bununla birlikte, şu anki veriler ışığında insan sağlığı açısından doğrudan bir tehlike oluşmadığı vurgulandı.

G1’den G5’e güneş fırtınası skalası

NOAA, güneş fırtınalarını G1 ile G5 arasında beş güç seviyesinde değerlendiriyor. Buna göre:

  • G1 (Hafif): Uydularda küçük yön sapmaları, kısa süreli radyo kesintileri.

  • G2 (Orta): GPS doğruluğunda bozulmalar, yüksek frekanslı iletişimde aksaklıklar.

  • G3 (Güçlü): Uyduların yön kontrolünde zorluklar, elektrik şebekelerinde voltaj dengesizlikleri, aurora’ların Türkiye’ye kadar inmesi.

  • G4 (Şiddetli): Daha geniş alanları etkileyen iletişim kesintileri, uçuş rotalarında belirgin değişiklikler.

  • G5 (Aşırı): Elektrik şebekelerinde kalıcı hasar riski, uzun süreli iletişim ve navigasyon arızaları.

Mevcut olayın G3 seviyesinde değerlendirilmesi, etkilerin kontrol edilebilir ancak ihmal edilemez boyutta olacağını gösteriyor.

Uzmanlar: “En kritik dönem önümüzdeki 48 saat”

Bilim insanları, önümüzdeki 48 saatin jeomanyetik etkinin en güçlü hissedileceği zaman dilimi olacağını belirtti. Bu süreçte:

  • Radyo, internet ve GPS sistemlerinde zaman zaman yaşanabilecek geçici sorunlara hazırlıklı olunması,

  • Özellikle havacılık ve denizcilik sektörü başta olmak üzere, navigasyona bağımlı alanlarda yedek sistemlerin devreye alınması önerildi.

Uzmanlar ayrıca, Güneş üzerindeki yüksek enerjili aktivitenin bir süre daha devam etmesini bekliyor. Aynı aktif bölgeden yeni patlamaların yaşanması halinde, jeomanyetik fırtına serisinin önümüzdeki günlerde de sürebileceği ifade edildi.