Gürcistan’daki dağlık araziye düşen Türk Hava Kuvvetleri’ne ait C-130 Hercules tipi askeri kargo uçağı, Azerbaycan’ın 8 Kasım Zafer Günü törenlerine katılan askerleri Türkiye’ye taşıyordu. Uçak, kazada 20 askerin şehit olduğu olayla birlikte Türkiye’nin gündemine, 57 yıla yayılan hizmet ömrü ve geçmişiyle birlikte girdi.
Kayseri Erkilet’te konuşlu 12. Hava Ana Üs Komutanlığı bünyesinde görev yapan uçak, “Gergedan” sembolünü taşıyan 222. Filo envanterinde yer alıyordu. Uçak, dün sabah saatlerinde Kayseri’den Azerbaycan’a intikal etmişti. Gence’deki görevini tamamladıktan sonra, aldığı personeli Amasya Merzifon’daki 5. Jet Üssü’ne götürmek üzere yeniden havalanmıştı.
Suudi Arabistan’dan Türk envanterine
Kazaya karışan C-130 Hercules’in üretim yılı 1968 olarak kayda geçti. Uçak, ilk olarak Suudi Arabistan Hava Kuvvetleri’nde görev yaptı. Bu ülkede uzun yıllar hizmet veren platform, 2010 yılında Suudi Arabistan tarafından hizmet dışına alındı.
Türkiye, aynı yıl içinde bu uçağı tedarik ederek Türk Hava Kuvvetleri envanterine kattı. Böylece, uçağın hikâyesi Orta Doğu’dan Anadolu’ya uzanan bir rotaya taşındı.
Türk Hava Kuvvetleri, C-130E ve C-130B Hercules modellerini 1963’ten bu yana kullanıyor. Envanterde 19 adet C-130E/B bulunduğu, bu uçakların taktik nakliye görevlerinde aktif şekilde değerlendirildiği biliniyordu.
Uçak havada parçalandı, enkaz sınır hattına düştü
Gence Havalimanı’ndan Merzifon’a dönüş için kalkış yapan C-130, kısa süre içinde Gürcistan hava sahasına girmişti. Uçağın kalkıştan yaklaşık 30 dakika sonra irtifa kaybı yaşadığı, saat 10.49’da henüz nedeni belirlenemeyen bir sebeple yaklaşık 8 bin metre yükseklikte parçalara ayrıldığı ifade edildi.
İlk belirlemelere göre, uçağın kuyruk, kanat ve gövde bölümleri havada birbirinden ayrıldı; parçalar Azerbaycan-Gürcistan sınır hattındaki farklı noktalara dağılarak düştü. Olay, Türkiye’nin son yıllardaki en ağır askerî hava kazalarından biri olarak kayıtlara geçti.
C-130 Hercules: TSK’nın bel kemiği nakliye uçağı
ABD’li Lockheed Martin tarafından tasarlanan ve üretilen C-130 Hercules, dört turboprop motora sahip bir askeri nakliye uçağı olarak biliniyor.
Türk Hava Kuvvetleri bu platformu başta:
-
Personel ve malzeme nakli,
-
Hava indirme ve ikmal görevleri,
-
Zor arazi ve kısa pist koşullarındaki operasyonlar
için kullanıyordu. 74 asker taşıma kapasitesi bulunan C-130’ların, modernizasyon projeleriyle birlikte 2040’lı yıllara kadar görevde tutulmasının planlandığı belirtilmişti.
Milli Savunma Bakanlığı, ekim ayında yaptığı açıklamada, İngiltere Kraliyet Hava Kuvvetleri’ne ait 12 adet C-130J Super Hercules tipi askeri nakliye uçağının tedariki için girişim başlatıldığını duyurmuştu. Bu adım, mevcut C-130 filosunun hem sayısal hem de teknolojik olarak güçlendirilmesi hedefi kapsamında atılmıştı.
Enkaz bölgesinden gelen ilk görüntüler
Kazanın ardından Gürcistan’dan gelen ilk görüntüler, uçağın yere vurduğunda büyük ölçüde parçalandığını ortaya koydu. Reuters tarafından servis edilen karelerde, dağlık ve eğimli bir arazide geniş alana yayılmış metal parçalar, uçağın gövde ve kanat bölümlerine ait enkaz ve yanık izleri dikkat çekti.
Görgü tanıklarının kayda aldığı ilk videolarda, dört motorlu uçağın havada duman saçtığı, ana gövdenin dönerek hızla irtifa kaybettiği, kopan bazı parçaların ise farklı noktalara savrulduğu görüldü. Uçağın yere çarpmasının ardından bölgeden yükselen duman, geniş bir alandan fark edildi.
Uzman ekiplerin, tüm enkaz parçalarını toplamak ve kaza kırım incelemesini sağlıklı biçimde yürütebilmek amacıyla bölgeyi güvenlik çemberine aldığı, alanın sivil girişine kapatıldığı belirtildi.
57 yıllık platform için soruşturma süreci
Düşen C-130’un 57 yıllık bir hizmet geçmişine sahip olması, kazanın ardından uçuş ömrü, bakım süreçleri ve modernizasyon durumu gibi başlıkları da gündeme taşıdı.
Kaza kırım ekibinin, inceleme kapsamında:
-
Uçağın son bakım kayıtlarını,
-
Motor ve aviyonik sistemlerinin güncel durumunu,
-
Uçuş veri ve kokpit ses kayıtlarını,
-
Meteorolojik şartları ve rotadaki hava trafiğini
ayrıntılı şekilde değerlendireceği ifade edildi.
