Türkiye, Almanya’dan tatile gelen 4 kişilik Böcek ailesinin İstanbul Fatih’te zehirlenme şüphesiyle yaşamını yitirdiği olayla sarsılırken, gıda güvenliğine ilişkin yeni iddialar gündeme gelmeye devam ediyor. Bu kez tartışmaların odağında, Türkiye’nin birçok noktasında satılan Alpedo Dondurma bulunuyor.
Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi’nin laboratuvarlarında yapılan analizlere göre, söz konusu markaya ait dondurma örneklerinde dışkı kökenli bakteri tespit edildi. Raporda, bakteri yoğunluğunun insan sağlığını bozabilecek seviyede olduğu bilgisi yer alıyor.
Aynı firmaya yönelik Tarım ve Orman Bakanlığı denetimlerinde daha önce de sınır değerin çok üzerinde zararlı bakteri belirlendiği, buna rağmen sınırlı tutarda idari para cezası uygulandığı ortaya çıktı.
Alpedo Dondurma’da “51 kat fazla bakteri” iddiası
Kahramanmaraş merkezli üretim yapan ve Türkiye’nin birçok bölgesinde satış noktaları bulunan Alpedo Dondurma hakkında yürütülen laboratuvar testlerinde, dondurma numunelerinde dışkı bazlı bakterilere rastlandığı bildiriliyor.
BirGün gazetesinden İsmail Arı’nın haberine göre, firmaya ilişkin geçmiş denetimlerle ilgili yeni belgeler de gündeme geldi. Tarım ve Orman Bakanlığı’nın 2022 yılında yaptığı kontrollerde, markaya ait ürünlerde sağlığa zararlı bakteri bulunduğu, bu tespit üzerine şirkete 5996 sayılı Kanun’un 21/5 maddesi kapsamında 41 bin 426 TL idari para cezası verildiği öğrenildi.
Gıda Mühendisi ve Akademisyen Dr. Bülent Şık, elde edilen analiz sonuçlarını değerlendirerek kamuoyunu bilgilendirdi.
“Bir gramda 5 bin 100 bakteri; sınır 100 olmalı”
Dr. Şık, laboratuvar raporunda yer alan verileri şöyle açıkladı:
Analiz sonucuna göre ürünün 1 gramında 5 bin 100 adet bakteri saptanıyor. Mevzuata göre bu tür ürünlerde olması gereken üst sınır 100 bakteri olarak belirleniyor. Bu tablo, dondurmadaki bakteri sayısının sınır değeri 51 kat aştığını ortaya koyuyor.
Uzman, bu seviyenin ürünün mikrobiyolojik açıdan güvenilir olmadığını gösterdiğini, bu nedenle dondurmanın piyasaya sunulmaması ve tüketilmemesi gerektiğini vurguluyor.
Enterobacteriaceae neyin göstergesi?
Analize konu olan bakterilerin Enterobacteriaceae grubuna ait olduğu, bu grubun gıdalarda:
-
Hijyen eksikliğine,
-
Dışkı kaynaklı bulaşma riskine,
-
Soğuk zincirin bozulmasına,
-
Ekipman veya sudan kaynaklanan mikrobiyal kontaminasyona
işaret eden bir “gıda güvenliği göstergesi (indikatörü)” olduğu belirtiliyor.
Dr. Şık’a göre, bu düzeyde bir bakteri yükü, üründe E. coli (koli basili), Salmonella gibi dışkı kökenli patojenlerin de bulunma ihtimalini güçlendiriyor. Bu nedenle ürünün, mevzuat gereği “mikrobiyolojik olarak güvenilir” kabul edilemeyeceği ifade ediliyor.
“Çocuklar, yaşlılar ve bağışıklığı zayıf olanlar için risk artıyor”
Uzman değerlendirmesinde, bu tür bakterilerin halk sağlığı açısından risk taşıdığı vurgulanıyor. Yüksek Enterobacteriaceae yükü;
-
Gıdanın bozulma sürecine girdiğine,
-
Üretim, taşıma ve depolama zincirinde güvenlik zafiyeti olduğuna,
-
Bazı patojen bakterilerin gelişimi için elverişli ortam oluştuğuna
işaret ediyor.
Bu tip ürünlerin özellikle çocuklar, yaşlılar ve bağışıklık sistemi zayıf bireyler için gıda zehirlenmesi riski oluşturduğu, bu nedenle ilgili yönetmelikler gereği piyasaya arz edilemeyeceği hatırlatılıyor.
Bozuk dondurma nasıl anlaşılır? Her zaman kolay değil
Dr. Bülent Şık, tüketicilerin bu tarz bir üründe sorunu fark edip edemeyeceğine ilişkin değerlendirmesinde, her zaman gözle görülür bir belirti olmayabileceğini söylüyor.
Bazı durumlarda dondurmanın;
-
Tadında ekşi, keskin veya tuhaf bir farklılık,
-
Normalden farklı ağır, peynirsi ya da bayat koku,
-
Yüzeyde jelimsi, yapışkan veya kaygan tabaka,
-
Ağızda tozumsu, kumlu veya pütürlü bir his
gibi işaretler verebileceği belirtiliyor.
Bu tür değişiklikler çoğu zaman soğuk zincirin kırılması, dondurmanın eriyip yeniden dondurulması gibi süreçlere işaret ediyor. Uzman, en ufak şüphede dahi ürünün bozuk olabileceğinin düşünülmesi ve tüketilmemesinin gerektiğini aktarıyor.
Böcek ailesi olayı sonrası denetim tartışmaları
Almanya’dan Türkiye’ye tatile gelen Böcek ailesinin, Fatih’te konakladıkları otel odasında fenalaştıktan sonra hastaneye kaldırıldığı ve günler süren tedaviye rağmen ailenin tamamının yaşamını yitirdiği olay, kamuoyunda geniş yankı bulmuştu.
Bu olayın ardından, Türkiye’nin farklı noktalarından gıda kaynaklı zehirlenme şüpheleri ve laboratuvar bulguları kamuoyuna yansımaya devam etti. Çok sayıda kişiye satışı yapılan ürünlerde sağlığa zararlı bakterilerin tespit edildiğine ilişkin raporlar, gıda denetim süreçlerinin işleyişine yönelik tartışmaları artırdı.
Alpedo Dondurma’ya yönelik 2022’deki denetimlerde sağlığa aykırı bakteri yükü tespit edilmesine rağmen 41 bin 426 TL’lik idari para cezası ile yetinilmesi, denetimlerin caydırıcılığı ve sürekliliği konusunda yeni sorular doğurdu.
