Çalışan kadınların doğum iznine ilişkin beklediği düzenleme TBMM Genel Kurulunda kabul edildi. Buna göre, doğum yapan memur ve işçi kadın çalışanlara verilen analık izni 24 haftaya çıkarılacak.
Yeni düzenlemeyle birlikte yalnızca izin süresi değil, doğum izni boyunca ödenecek tutarlar da artacak. Böylece hem SGK’lı anneler hem de devlet memuru anneler için doğum sonrası mali destek daha yüksek seviyeye taşınacak.
Doğum izni nasıl uygulanacak
Yeni sisteme göre, işçi ve memur kadın çalışanlara doğumdan önce 8 hafta, doğumdan sonra 16 hafta olmak üzere toplam 24 hafta analık izni verilecek. Böylece toplam izin süresi mevcut uygulamaya göre uzatılmış olacak.
Beklenen doğum tarihinden 8 hafta öncesine kadar sağlık durumunun çalışmaya uygun olduğunu doktor raporuyla belgeleyen kadın çalışanlar ise isterlerse doğumdan önceki 2 haftaya kadar işyerinde çalışabilecek. Ayrıca bir veya daha fazla çocuğa koruyucu aile olanlara 10 gün izin verilecek.
SGK’lı annelere en az 123 bin 312 TL ödeme yapılacak
Doğum izninin 24 haftaya çıkarılmasıyla birlikte, SGK’lı annelere ödenecek rapor parası da artacak. Yeni hesaplamaya göre, 120 gün yerine 168 gün üzerinden yapılacak ödeme ile izin süresi boyunca en az 123 bin 312 TL verilecek.
Brüt maaş ortalamasına göre ödenecek tutarlar da farklılaşacak. Buna göre brüt maaşı 35 bin TL olan anneye 130 bin 667 TL, 40 bin TL olan anneye 149 bin 333 TL, 50 bin TL olan anneye ise 186 bin 667 TL ödeme yapılacak.
Memur annelere 247 bin 560 TL ödenecek
Devlet memuru anneler için doğum izni süresince maaş ödemesi kesintisiz biçimde devam edecek. Bu nedenle memur annelere verilecek toplam ödeme tutarı daha yüksek olacak.
Yeni düzenlemeye göre, doğum iznindeki bir memur anne, izin süresi boyunca toplam 247 bin 560 TL alacak. Böylece memur anneler açısından doğum sonrası gelir kaybı oluşmadan izin süreci sürdürülecek.
Bakanlık doğum sonrası işe dönüş oranlarını da inceledi
Düzenlemenin yanı sıra, Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı da doğum yapan kadınların işgücüyle bağını inceleyen bir araştırma yürüttü. “İşgücü piyasası ve kadın istihdamı ekseninde aile dostu politikalar” başlığıyla hazırlanan çalışma kapsamında, doğum yapan 1 milyon 398 bin kadının istihdam geçmişi SGK kayıtları üzerinden analiz edildi.
Araştırmada, doğum sonrası kadınların işten ayrılma ve yeniden işe dönüş süreçleri mercek altına alındı. Çalışmanın, yeni düzenlemelerin etkisini anlamak açısından önemli veriler sunduğu görüldü.
Doğum sonrası işten ayrılma oranı ne kadar
Araştırma sonuçlarına göre, doğumdan sonraki 6 ay içinde kadınların yüzde 39,9’u, 12 ay içinde ise kümülatif olarak yüzde 56,5’i işten ayrılıyor. Bu veriler, doğum sonrası işten ayrılmanın çoğunlukla bakım yükünün artmasıyla birlikte kademeli bir süreç olarak yaşandığını gösteriyor.
Böylece doğum sonrası dönemin, kadınların çalışma hayatıyla bağında en kritik eşiklerden biri olduğu ortaya konuyor. Veriler, bakım sorumluluğunun istihdam üzerinde doğrudan etkili olduğunu gösteriyor.
Küçük işletmelerde ayrılma oranı daha yüksek
Araştırmada dikkat çeken başlıklardan biri de işten ayrılma oranlarının işyeri ölçeğine göre değişmesi oldu. Buna göre, mikro ölçekli işletmelerde işten ayrılma oranı yüzde 83,5 olarak hesaplanırken, büyük işletmelerde bu oran yüzde 65,5 seviyesinde kaldı.
Bu farkın, kurumsal insan kaynakları uygulamaları, esnek çalışma imkanları ve işyeri destek mekanizmalarıyla bağlantılı olduğu değerlendirildi. Özellikle daha küçük işletmelerde kadınların işgücünde kalmasının daha zor olduğu sonucuna işaret edildi.
Bazı sektörlerde oran yüzde 80’in üzerine çıkıyor
Araştırmada, emek yoğun ve vardiyalı çalışma düzeninin yaygın olduğu sektörlerde işten ayrılma oranlarının yüzde 80’in üzerine çıktığı belirtildi. Bu tablo, sorunun yalnızca bireysel tercihlerle açıklanamayacağını ortaya koydu.
Veriler, doğum sonrası işten ayrılmanın işin niteliğine bağlı yapısal bir mesele olarak da değerlendirilmesi gerektiğini gösterdi. Böylece aile yaşamı ile çalışma yaşamı arasındaki dengenin sektörlere göre farklılaştığı görüldü.
Kadınların yüzde 64,3’ü yeniden işe dönüyor
Araştırmanın dikkat çeken bir diğer bulgusu ise doğum sonrası işten ayrılan kadınların önemli bölümünün yeniden kayıtlı istihdama dönmesi oldu. Buna göre kadınların yüzde 64,3’ü yeniden işe döndü.
Ortalama işe dönüş süresi ise 13,3 ay olarak hesaplandı. Bu sonuç, doğum sonrası dönemin kalıcı bir kopuştan çok, daha çok bir kariyer kesintisi şeklinde yaşandığını ortaya koydu.
İşe dönüşü hızlandıran üç başlık öne çıktı
Araştırmada, kadınların işe dönüş kararında belirleyici olan üç temel unsur da sıralandı. Bunlar bakım hizmetlerine erişim, gelir kaybının azaltılması ve işe dönüş sürecinin planlı ve destekli olması olarak öne çıktı.
Çalışmada, bu alanlarda yapılacak iyileştirmelerin kadınların istihdamda kalıcılığını artırabileceği vurgulandı. Böylece yalnızca izin süresinin değil, işe dönüşü kolaylaştıran destek mekanizmalarının da belirleyici olduğu ortaya kondu.
Kadın istihdamı ve doğurganlık birlikte desteklenebilir
Araştırma, kadın istihdamı ile doğurganlık arasında zorunlu bir çelişki bulunmadığını da ortaya koydu. Aksine, doğru politika setleriyle bu iki alanın birlikte güçlendirilebileceği belirtildi.
Kadınların doğum sonrası işgücüne geri dönüş eğiliminin, beşeri sermayenin korunması, hane refahının güçlenmesi ve ekonomik büyümenin desteklenmesi açısından önemli bir fırsat sunduğu ifade edildi. Bu çerçevede, aile ve çalışma yaşamını uyumlaştıran politikaların yaygınlaştırılması gerektiği vurgulandı.
