"Asrın felaketi" olarak nitelenen depremlerde Hatay’da binlerce binanın yıkıldığı ve çok sayıda kişinin evsiz kaldığı bildirildi. Kentte yapı stokunun büyük bölümünün zarar gördüğü 2023 yılında, konut kiralarında yaklaşık yüzde 100 artış yaşandığı ifade edildi.
Kentte kiralık konut bulmanın zorlaştığı dönemde, talep baskısı nedeniyle “balon” diye tabir edilen fahiş kira artışlarının görüldüğü hatırlatıldı. Depremden sonra Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı tarafından başlatılan ihya ve inşa çalışmalarının, konut arzını artırarak kira piyasasını yeniden şekillendirdiği belirtildi.
Geride kalan süreçte toplam 98 bin 74 bağımsız bölüm için hak sahiplerinin belirlendiği ve vatandaşların etap etap yeni deprem konutlarına yerleşmeye devam ettiği kaydedildi.
Deprem konutlarında en düşük kira 8 bin, en yüksek 22 bin TL
Hatay’da kira piyasasına ilişkin değerlendirmede bulunan emlakçı Jülide Özkan, deprem konutlarında kira aralığının netleştiğini söyledi. Özkan, “Hatay’da deprem konutlarında en düşük kira fiyatını 8 bin TL’den görebilirken, en yüksek kira fiyatını 22 bin TL’den görebiliriz.” ifadelerini kullandı.
Özkan, deprem konutlarında ortalama kira bedelinin şu anda 15 bin TL bandında seyrettiğini dile getirdi. Fiyatların; şehre uzaklık, dairenin bulunduğu kat, kot altında olup olmaması ve konutun özelliklerine göre değiştiğini belirtti.
Kot altında bulunan dairelerin daha düşük bedellerle kiraya verildiğini aktaran Özkan, “Kot olan bir daire şu an 8 ila 10 bin TL’den kiraya tutulabilir. Şehir merkezine daha yakın bir daire ise 20 bin TL civarından kiraya verilebilir.” dedi.
“Balon kira fiyatlarında düşüş yaşanmaya başladı”
Emlakçı Jülide Özkan, 2023 yılında deprem sonrası konut piyasasında yaşanan sert hareketliliği rakamlarla anlattı. Özkan, deprem öncesi metrekare kira bedelinin yaklaşık 30 TL olduğunu, deprem sonrasında bunun 60 TL’ye çıktığını, güncel durumda ise 140 TL seviyesine ulaştığını bildirdi.
Özkan, “Deprem öncesinde 100 metrekarelik bir daireyi 3 bin TL’ye kiralarken, deprem sonrasında aynı dairenin 6 bin TL’ye kiralandığını” ifade etti. Deprem nedeniyle çok sayıda binanın kaybedildiğini, kiralık daire bulmanın zorlaşmasının balon kira fiyatlarına zemin hazırladığını dile getirdi.
Hatay’da binlerce deprem konutunun teslim edildiğini, konut sayısındaki artışın ise fiyatlara yansımaya başladığını söyleyen Özkan, “Türkiye geneli ve balon kira fiyatlarında düşüş yaşanmaya başladı, çünkü konut sayısı artmaya başladı. Piyasada konut sayısı ne kadar artarsa kira fiyatları o kadar normal düzeye inmeye başlar.” değerlendirmesini yaptı.
Üst kat dairelere talep arttı, kot altı konutlar geride kaldı
Deprem psikolojisinin hâlâ etkili olduğunu belirten Özkan, kot altı dairelere talebin düşük kaldığını ifade etti. Özkan, “İnsanlarda hâlâ bir deprem travması devam ediyor ve çok fazla zemine yakın dairelerde kalmak istemiyorlar. Genelde talep gören dairelerimiz üst katlar veya binanın en üst katı oluyor.” dedi.
Bu nedenle, üst katlardaki dairelerin daha yüksek bedellerle kiraya verildiği, alt ve kot altı katlarda bulunan konutların ise 10 bin TL bandına gerileyen fiyatlarla kiracı bulduğu belirtildi.
Özkan, Hatay’da yaşayanların önemli bir bölümünün yeniden şehir merkezine dönmek istediğini, ancak şehir merkezinin henüz tam anlamıyla toparlanmadığını söyledi. TOKİ ve deprem konutlarının tamamlanmasıyla birlikte, şehir merkezine yakın bölgelerdeki konutların daha fazla tercih edildiği ifade edildi.
Sosyal konutların kira piyasasına etkisi
Türkiye genelinde yapımı planlanan 500 bin sosyal konutun, yalnızca deprem bölgesinde değil, büyükşehirlerdeki kira piyasasında da etkili olacağı aktarıldı. Özkan, “Sosyal konutlar Türkiye genelinde ev fiyatlarını da etkileyecek. Barınma, insanların ilk üç temel ihtiyacından biri olduğu için bu projelere yüksek talep olacak ve fiyatlarda önemli bir gerileme yaşanacaktır.” dedi.
Özkan, İstanbul, Ankara, Bursa, İzmir gibi büyük şehirlerde de sosyal konut projelerinin hayata geçirilmesinin kira piyasası açısından “ilaç gibi” etki yapacağını ifade etti.
“Deprem konutunda 12 bin TL kira veriyorum”
Hatay’da deprem konutunda kiracı olarak oturan Cüneyt Kurtoğlu da mevcut kira düzeyine ilişkin değerlendirmede bulundu. Kurtoğlu, “Gülderen TOKİ konutlarında kiralık evde oturuyorum. Deprem konutunda oturuyorum. Kiralık olarak oturduğum evde 12 bin TL veriyorum. 7 aydır kira ödüyorum.” dedi.
Bölgede bazı ev sahiplerinin kira bedellerinde zaman zaman “abartılı” taleplerde bulunduğunu öne süren Kurtoğlu, “Buradaki kira fiyatları en fazla 13 ila 15 bin TL civarında oluyor. 12 bin TL’ye oturuyorum ve memnunum.” ifadelerini kullandı.
Kentte konut arzının artmaya devam ettiği, teslim edilen yeni deprem konutları ve planlanan sosyal konut projelerinin, önümüzdeki dönemde kira fiyatlarının seyrinde belirleyici olacağı belirtildi.
