Kurban Bayramı öncesinde özel sektörde çalışan milyonlarca işçi için ücret ve izin hakları yeniden gündeme geldi. SGK Başuzmanı İsa Karakaş, bayramda çalışacak işçilerin alacağı ücretleri ve işverenlerin yükümlülüklerini değerlendirdi.
Bu yıl bayramın ilk günü 27 Mayıs Çarşamba, son günü ise 30 Mayıs Cumartesi gününe denk geliyor. 26 Mayıs Salı günü arife olmasıyla birlikte yasal tatil süresi toplam 4,5 gün olarak uygulanacak.
9 günlük tatil özel sektörü doğrudan kapsamıyor
Kamu çalışanları için ilan edilen 9 günlük idari izin, özel sektör çalışanları açısından doğrudan bağlayıcı değil. Karakaş, özel sektör işvereninin isterse çalışanlarına bu imkanı tanıyabileceğini, ancak bunun işverenin kararıyla mümkün olacağını belirtti.
Özel sektörde aradaki günler için yıllık izin, ücretsiz izin ya da telafi çalışması gibi yöntemler uygulanabilecek. Ancak bu süreçte işçi ve işveren arasında iyi niyet ve karşılıklı uzlaşmanın esas olduğu vurgulandı.
İşçi onayı olmadan bayramda çalıştırılamaz
Karakaş’a göre, iş sözleşmesinde veya toplu iş sözleşmesinde aksi bir hüküm yoksa işçi bayramda çalışmaya zorlanamaz. İşçinin onayı olmadan bayram mesaisi yaptırılması hukuken sorun oluşturabilir.
Bayramda çalışmayı kabul etmeyen işçinin yalnızca bu nedenle işten çıkarılması halinde, çalışan açısından kıdem tazminatı hakkı doğabileceği belirtildi. Zorla çalıştırma girişiminin ise işçi lehine haklı fesih sebebi sayılabileceği ifade edildi.
Bayramda çalışana çifte yevmiye ödenecek
Bayram günlerinde çalışmayan işçi, o günün ücretini çalışmadan tam olarak almaya devam eder. Ancak tatil yapmayıp çalışan işçi, çalıştığı her gün için ayrıca bir günlük ücret daha kazanır.
Bu durumda bayramda çalışan işçi, ilgili gün için toplamda çifte yevmiye almış olur.
18 bin TL ilave ödeme hesabı
Karakaş’ın yaptığı örneğe göre, günlük net ücreti 4 bin TL olan bir çalışan, bayramda çalıştığı her gün için ek 4 bin TL ödeme alır.
Toplam 4,5 günlük bayram tatili boyunca çalışan bir işçinin maaşına ek olarak alacağı ödeme 18 bin TL olur. Böylece işçi, normal maaşına ilave olarak bayram mesaisi karşılığında ek ücret elde eder.
Bayram mesaisi izinle telafi edilemez
İşverenin, bayramda çalışan işçiye ücret yerine sonradan izin kullandırmasının yeterli olmadığı belirtildi. Karakaş, bayram mesaisinin karşılığının kanunen para olduğunu vurguladı.
Bu nedenle “Bayramda çalıştın, sonra izin yaparsın” uygulamasının tek başına yasal ödeme yükümlülüğünü ortadan kaldırmadığı ifade edildi.
Fazla mesai ayrıca hesaplanır
Bayramda yapılan çalışma, haftalık 45 saatlik çalışma süresini aşarsa işçi ayrıca yüzde 50 zamlı fazla mesai ücreti alma hakkına sahip olur. Hafta tatilinin bayram gününe denk gelmesi durumunda da fazla mesai hesabının ayrıca dikkate alınabileceği belirtildi.
Karakaş, bayram ücretlerinin en geç maaş ödeme gününde işçiye ödenmesi gerektiğini ifade etti. Gecikme halinde işçinin faiz talep hakkı bulunduğu da kaydedildi.
SGK matrahına da yansıyacak
Bayram mesaisi karşılığında yapılan ek ödemelerin yalnızca o ayki geliri artırmakla kalmayacağı, aynı zamanda SGK matrahını da olumlu etkileyeceği belirtildi. Bu durumun uzun vadede emekli aylığı hesabına da pozitif yansıyabileceği ifade edildi.
