Sosyal Güvenlik Kurumu (SGK), uzun süredir gündemde olan asgari ücretli gösterilen çalışanlara yönelik geniş çaplı denetimlere başladı. Amaç, gerçek maaşların tespit edilmesi ve kayıt dışı ödemelerin önüne geçilmesi.
SGK Kayıt Dışı Ücretleri Mercek Altına Aldı
SGK, özellikle emek yoğun sektörlerde yıllardır süregelen bir sorunu masaya yatırdı. Sistemde asgari ücretli olarak görünen, ancak gerçekte daha yüksek maaş alan çalışanlar, yeni denetimlerin odağına alındı. Kurum, bu adımla gerçek asgari ücretli çalışan sayısını belirlemeyi ve eksik prim bildiriminin önüne geçmeyi hedefliyor.
SGK Uzmanı Özgür Erdursun, konuyla ilgili yaptığı açıklamada işverenlerin sıklıkla çalışanlarına asgari ücret üzerinden bordro düzenleyip kalan ödemeleri elden yaptıklarını belirtti. Erdursun, bu yöntemin işletmelerin prim yükünü azaltmak amacıyla uygulandığını, ancak SGK’nın bu kayıt dışı ödemeleri tespit etmek için harekete geçtiğini söyledi.
Asgari Ücret Artık Taban Değil, Ortalama Ücret Haline Geldi
SGK verilerine göre, kuruma bildirilen ortalama brüt ücret 47.676 TL olarak hesaplandı. Bu rakam, asgari ücretin 1,83 katına denk geliyor. Uzmanlara göre, bu durum asgari ücretin taban ücret olmaktan çıkıp ortalama ücret haline geldiğini gösteriyor. Türkiye’deki ücret dağılımında yaşanan bu daralma, SGK’nın özellikle düşük gelirli ve emek yoğun iş kollarında kapsamlı incelemeler başlatmasına neden oldu.
Denetimlerde Meslek Kodları ve Üretim Miktarları İnceleniyor
Erdursun’un Dünya Gazetesi’ndeki köşesinde paylaştığı bilgilere göre SGK müfettişleri, denetimlerde meslek kodlarını, işin niteliğini, üretim miktarlarını ve işçilik oranlarını ayrıntılı şekilde değerlendiriyor. Denetimler sırasında çalışanlara yöneltilen “Ne kadar maaş alıyorsunuz?” sorusuna verilen “Asgari ücretten fazla” cevabı bile, eksik prim bildirimi tespiti için yeterli delil olarak kabul edilebiliyor.
Eksik Prim Bildiriminin Yaptırımları Ağır
Erdursun, tespit edilen eksik prim bildirimi durumlarında uygulanacak yaptırımları şu şekilde sıraladı:
-
Eksik bildirilen primler geriye dönük tahsil ediliyor,
-
Gecikme faizi ve idari para cezaları uygulanıyor,
-
İşverenler prim teşviklerinden mahrum bırakılıyor.
Bu yaptırımların caydırıcılığı sayesinde SGK, hem işverenleri doğru beyan yapmaya teşvik etmeyi hem de kurum gelir-gider dengesini güçlendirmeyi amaçlıyor.
SGK’nın Nihai Amacı Cezalandırmak Değil, Şeffaflık Sağlamak
Erdursun, SGK’nın denetimlerle cezalandırma değil, gerçek ücret dağılımını ortaya koyma hedefi taşıdığını vurguladı. Bu çalışmaların, kayıt dışı ekonominin azalmasına ve sosyal güvenlik sisteminin sürdürülebilirliğine katkı sağlayacağı belirtildi.
