Kamu Denetçiliği Kurumu (KDK), küresel ölçekli e-ticaret platformları üzerinden gerçekleştirilen şahsi siparişlere yönelik gümrük mevzuatının gevşetilmesi amacıyla Ticaret Bakanlığı’na resmi bir tavsiye kararı iletti. Aliexpress ve Temu gibi dijital pazar yerlerinden alışveriş yapan milyonlarca tüketiciyi yakından ilgilendiren bu hamle, posta ve hızlı kargo taşımacılığı yoluyla yurda giriş yapan ticari nitelikteki olmayan düşük bedelli ürünleri kapsıyor. Kurum, yürürlükteki katı gümrük bariyerlerinin son kullanıcılar üzerindeki finansal baskısını azaltmayı ve tedarik süreçlerini yasal bir standarda oturtmayı amaçlıyor.
Söz konusu yasal inceleme sürecinin fitili, torunlarının teknik lise projeleri ile kendi hobi çalışmaları için dışa bağımlı parça temin etmekte zorlanan emekli bir torna-freze ustasının kurumsal başvurusuyla ateşlendi.
Katı gümrük kuralları yerli teknoloji ve inovasyon gelişimini yavaşlatıyor
KDK'ya dilekçe sunan vatandaş; sensör, entegre, switch modül ve PCB (baskı devre) kartı gibi mikro elektronik komponentleri posta kanalıyla getirtirken mevcut bürokratik engellere takıldığını beyan etti. Ticaret Bakanlığı'nın önceki dönemlerde hayata geçirdiği gümrük sıkılaştırma politikaları nedeniyle bu tür deneysel ve eğitsel ekipmanlara erişimin neredeyse imkansızlaştığı resmi kayıtlara geçti. Şikayet başvurusunda, mevcut kısıtlayıcı uygulamaların yalnızca şahsi alışveriş özgürlüğünü engellemediği, aynı zamanda teknik eğitim gören öğrencilerin ve yerli Ar-Ge faaliyeti yürüten genç girişimcilerin inovasyon süreçlerine doğrudan sekte vurduğu aktarıldı.
Gençlerin teknolojik projelerinde kullanmak zorunda olduğu temel materyallerin ticari emtialardan ayrı tutulması gerektiği, katı gümrük rejiminin ulusal teknolojik gelişime zarar verdiği savunuldu.
Bireysel kargo gönderilerinde muafiyet sınırının yüz elli euroya çıkarılması istendi
Yaşanan lojistik mağduriyetlerin ardından KDK'ya ulaşan hak arama talebinde, e-ticaret kullanıcılarının beklentilerini içeren şu somut çözüm maddeleri sıralandı:
-
Bireysel statüdeki hızlı kargo gönderilerinde gümrük muafiyet limitinin yeniden 150 euro baremine yükseltilmesi,
-
Vatandaşların adına düzenlenen aylık gelen paket kotası sınırlarının esnetilmesi,
-
Şahsi ithalat süreçlerindeki basitleştirilmiş gümrük usulü imkanlarının geri getirilmesi.
Dosyayı hukuki güvenlik ve öngörülebilirlik ilkeleri çerçevesinde titizlikle tetkik eden Kamu Denetçiliği Kurumu, ticari gaye gütmeyen küçük ölçekli şahsi gönderilerde mevcut kuralların esnetilmesi gerektiği yönünde kanaat bildirdi.
Gizli masrafların ve ek yükümlülüklerin alışveriş öncesinde bilinmesi yasal hak
Açıklanan resmi kararın gerekçe bölümünde, son mevzuat değişikliklerinin ardından ticari niteliği bulunmayan gönderilerde dahi basitleştirilmiş gümrük usulü imkanının ortadan kalktığı ve bu durumun tüketiciler nezdinde hukuki bir belirsizlik yarattığı tespiti yapıldı. Alışveriş gerçekleştiren vatandaşların, henüz sipariş aşamasındayken ne kadarlık bir mali yükümlülük altına gireceklerini şeffaf biçimde görebilmelerinin anayasal bir tüketici hakkı olduğu hatırlatıldı.
Kararda; gümrük vergisi, beyan masrafları, ardiye ücreti, gümrük müşavirliği hizmet bedeli ve hızlı kargo operatörü komisyonu gibi ek ödeme kalemlerinin önceden öngörülebilir olması gerektiği vurgulandı. Ticaret Bakanlığı'nın bu tavsiyenin ardından küresel e-ticaret alışverişlerine yönelik yeni bir esnetme düzenlemesi yapıp yapmayacağı ekonomi çevrelerinde merakla takip ediliyor.
