Temmuz ayında doğalgaz, akaryakıt, alkol ve tütün ürünlerine yapılan yüksek oranlı zamlar, enflasyonu yeniden yukarı yönlü hareketlendirdi. Resmî verilere göre aylık enflasyon yüzde 2,06, yıllık enflasyon ise yüzde 33,52 olarak açıklandı. Ancak bağımsız kuruluşların verileri ve vatandaşın pazardaki deneyimi, resmi rakamlarla örtüşmedi.
Vergi artışları enflasyonu tetikledi
Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek’in bütçe açığını gelirleri artırarak kapatma stratejisi, çok sayıda kalemde yüksek vergi artışıyla hayata geçirildi. Bu durum, marketten pazara, faturalardan kiraya kadar hemen her kalemde ciddi fiyat artışlarına yol açtı.
TÜİK’in temmuz verilerine göre, doğalgaz ve ilgili abonelik ücretlerinde yüzde 26,41 ile en yüksek fiyat artışı yaşandı. Bira yüzde 13,91, diğer alkollü içecekler yüzde 11,24, sağlık sigortası yüzde 7,28, kişisel ulaştırma araçları yakıt ve yağları yüzde 6,71 oranında zamlandı.
TÜFE’ye göre en çok artan grup konut oldu
Aylık bazda en yüksek artış yüzde 5,78 ile konut grubunda kaydedildi. Bunu alkollü içecekler ve tütün (%5,69) ile haberleşme (%4,25) takip etti. Giyim grubunda ise yüzde 5,8’lik düşüş, genel TÜFE’yi aşağıya çekti.
Yıllık artışta ilk sırayı yüzde 75,54 ile eğitim grubu aldı. Onu konut (%62,01) ve sağlık (%37,49) izledi. Yurt İçi Üretici Fiyat Endeksi (Yİ-ÜFE) de aylık yüzde 1,73, yıllık yüzde 24,19 oranında artış gösterdi.
Bakan Şimşek: “Enflasyon 44 ayın en düşük seviyesinde”
Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek, TÜİK verileri sonrası yaptığı sosyal medya açıklamasında, enflasyonun 44 ayın en düşük seviyesinde olduğunu ifade etti. Temmuzdaki artışın ise geçici ve dönemsel etkilerle oluştuğunu belirtti. Ancak ekonomistlerin ve kamuoyunun büyük bölümü, bu açıklamaları gerçekçi bulmadı.
ENAG ve İTO verileri TÜİK’ten yüksek çıktı
Bağımsız Enflasyon Araştırma Grubu (ENAG), temmuz ayı tüketici enflasyonunu aylık yüzde 3,75, yıllık yüzde 65,15 olarak açıkladı. İstanbul Ticaret Odası (İTO) verilerine göre ise enflasyon aylık yüzde 2,62, yıllık yüzde 42,48 oldu. Bu rakamlar, resmi enflasyonun toplumun hissettiğinden uzak olduğuna dair tartışmaları yeniden gündeme taşıdı.
Dar gelirli, enflasyondan en çok etkilenen kesim
DİSK Araştırma Merkezi, en düşük yüzde 20'lik gelir grubunun toplam gelirin sadece yüzde 6,3'ünü aldığını; bu grubun harcamalarında gıdanın payının yüzde 30,6 olduğunu tespit etti. Gıda fiyatlarındaki her artış, dar gelirli hanelerde daha yıkıcı sonuçlara neden oldu.
TÜİK verilerine göre gıda enflasyonu düşük görünse de, sahadaki fiyatlar farklı bir tablo çizdi. Kirazın kilogramı kıyma ile yarışırken, incir taneyle satılmaya başlandı.
Pazarda fiyatlar uçtu, vatandaş tepkili
Market Fiyat Endeksi verilerine göre, yıllık bazda en çok artan gıda ürünü yüzde 39,63 ile limon oldu. Temmuzda ise fiyatı en çok düşen ürün patates olarak kayıtlara geçti. Ancak birçok tüketici, fiyat değişimlerinin enflasyon sepetinde tam yansıtılmadığını ve bazı ürünlerin kasıtlı olarak düşük ağırlıkla temsil edildiğini savundu.
