ABD Başkanı Donald Trump, salı günü sabah saatlerinde yaptığı açıklamayla İran’a açık bir süre verdi. Paylaşılan bilgilere göre, Washington DC saatiyle 08.06’da yayımlanan mesajda, İran’ın önündeki 12 saat içinde anlaşmaya varmaması halinde çok ağır sonuçlarla karşılaşacağı belirtildi.
Bu açıklama, yalnızca siyasi çevrelerde değil, diplomasi ve ekonomi dünyasında da geniş yankı uyandırdı. Günün geri kalanında tüm dikkatler, Trump’ın belirlediği akşam saatlerindeki son tarihe çevrildi.
Dünyanın gözü Washington’daki geri sayıma çevrildi
Sabah yapılan paylaşımın ardından, Oval Ofis’ten yabancı başkentlere, yatırım çevrelerinden medya kuruluşlarına kadar geniş bir alanda yoğun bir belirsizlik oluştu. Trump’ın çıkışının bir blöf mü yoksa daha büyük bir askeri tırmanışın başlangıcı mı olduğu sorusu gün boyunca tartışıldı.
Kulislerde ve kamuoyunda en çok konuşulan başlıklardan biri, Trump’ın sert söyleminin son anda diplomatik bir manevrayla yumuşatılıp yumuşatılmayacağı oldu. Özellikle gün ilerledikçe, müttefik ülkeler ve arabulucular arasında bir çıkış yolu aranmasına dönük yoğun trafik yaşandığı aktarıldı.
İran’da tehdit farklı bir yankı uyandırdı
Metne göre, Trump’ın açıklaması İran içinde de doğrudan hissedildi. Birçok kişinin elektrik ve gaz kesintilerine hazırlanarak şehirde kalmanın mı yoksa kırsala gitmenin mi daha güvenli olacağını tartıştığı belirtildi.
Savaşın, ekonomik krizin ve baskının etkisini yaşayan siviller açısından tehdidin günlük hayata da yansıdığı görüldü. Bu yönüyle açıklamanın yalnızca diplomatik ve askeri değil, toplumsal etkiler de ürettiği ifade edildi.
Askeri hazırlık masadaydı, diplomasi de devredeydi
Sabah saatlerinde Savunma Bakanı Pete Hegseth, Genelkurmay Başkanı Dan Caine ve Amiral Brad Cooper’ın günlük video konferans görüşmesine katıldığı, burada İran’ın enerji altyapısına yönelik olası saldırı seçeneklerinin ele alındığı aktarıldı. Askeri planlamacıların daha önce hukuki incelemeden geçmiş hedef listelerini yeniden gündeme aldığı belirtildi.
Buna karşılık gün boyunca yalnızca askeri senaryolar değil, diplomatik temaslar da sürdü. Özellikle Avrupalı yetkililer, gün içindeki değerlendirmelerinde, Trump’ın sonunda geri adım atabileceği yönünde kanaat bildirdi.
Beyaz Saray’da son dakika temasları hızlandı
Metne göre Trump, kendi belirlediği son tarih yaklaşırken gün içinde farklı başlıklar arasında gidip geldi. Bir yandan yardımcılarıyla görüşmeler yaptı, telefon diplomasisi yürüttü ve çeşitli tekliflerin artılarını eksilerini değerlendirdi; diğer yandan iç siyasete dönük paylaşımlarını da sürdürdü.
Yönetim içindeki bazı isimlerin, başkanın açıklamasını rahatsız edici bulduğu ve dış krizlerin iç gündemi gölgede bıraktığı görüşünü taşıdığı aktarıldı. Buna karşılık başka bazı isimler ise çıkışı bir müzakere taktiği olarak değerlendirdi.
Uluslararası baskı gün boyunca arttı
Günün ilerleyen saatlerinde yalnızca hükümetler değil, kamuoyunda etkili isimler de Trump’ın söylemine tepki gösterdi. Papa’dan siyasetçilere, sanat dünyasından yorumculara kadar farklı çevrelerden, çatışmanın büyümemesi yönünde çağrılar yapıldı.
Özellikle Avrupa tarafında, sivillerin hedef alınmasına dönük söylemlere karşı daha açık ve eleştirel mesajlar verildi. Bazı liderler, bir rejim ile sivillerin aynı denklemde değerlendirilemeyeceğini vurguladı.
Kritik teklif Pakistan’dan geldi
Metinde öne çıkan en önemli gelişmelerden biri, öğleden sonra gelen diplomatik teklif oldu. Pakistan Başbakanı Şehbaz Şerif, Trump’a verdiği süreyi iki hafta uzatma çağrısında bulunurken, buna karşılık Tahran’ın da iyi niyet göstergesi olarak Hürmüz Boğazı’nı yeniden açmasını önerdi.
Bu teklif, gün boyunca aranan çıkış yolunun somutlaştığı anlardan biri olarak öne çıktı. Beyaz Saray’ın da teklifi başkana ilettiği ve bu başlığın ciddi biçimde değerlendirildiği aktarıldı.
Hürmüz Boğazı ateşkes kararının merkezine yerleşti
Günün sonunda gelen kararın temel şartı da Hürmüz Boğazı oldu. Trump, İran’ın boğazın “tamamen, hemen ve güvenli biçimde” açılmasını kabul etmesi halinde, planlanan bombalama ve saldırıları iki hafta süreyle askıya alacağını duyurdu.
Bu açıklama, kendi belirlediği sürenin dolmasına 88 dakika kala yapıldı. Böylece sabah saatlerinde çok sert bir askeri söylemle açılan gün, akşam saatlerinde şartlı bir ateşkesle kapanmış oldu.
Piyasalar ve müttefikler gelişmeleri anbean izledi
Metinde, gün boyunca yalnızca siyasi merkezlerin değil, Wall Street, yatırımcılar, enerji şirketleri ve teknoloji çevrelerinin de gelişmeleri yakından takip ettiği aktarıldı. Özellikle Hürmüz Boğazı ve enerji altyapısına yönelik olası saldırıların küresel ekonomi üzerinde yaratabileceği etki ciddi kaygı oluşturdu.
Körfez ülkeleri, yatırım fonları ve büyük şirketler açısından da sürecin sonuçları dikkatle izlendi. Enerji arzı, petrol fiyatları ve finansal dengeler üzerinde oluşabilecek etkiler, gün içindeki endişelerin başlıca unsurları arasında yer aldı.
Ateşkes kararı geldi, belirsizlik bitmedi
Akşam saatlerinde gelen karar, günü büyük bir askeri tırmanış olmadan kapatsa da belirsizliği tamamen ortadan kaldırmadı. Metinde, bazı ABD’li yetkililerin, İran’ın tüm şartları karşılamayabileceği ve tarafların iki hafta sonra yeniden benzer bir kriz başlığıyla karşı karşıya kalabileceği yönünde değerlendirmeler yaptığı belirtildi.
Bu nedenle ortaya çıkan tablo, kalıcı bir çözümden çok geçici bir duraklama olarak değerlendirildi. Günün sonunda öne çıkan en güçlü gerçek ise, Trump’ın sabah sert tehditlerle başladığı süreci akşam Hürmüz şartlı iki haftalık ateşkes kararıyla kapatmış olması oldu.
