Türkiye’de çocukların ve gençlerin tütün ürünlerine erişimini önlemek amacıyla elektronik sistemle satış ve yaş doğrulama modelinin hayata geçirilmesi planlanıyor. Sağlık Bakanlığından edinilen bilgilere göre, tütün kullanımına başlama yaşının düşmesi ve gençler arasındaki kullanım oranlarına ilişkin veriler, yeni önlemlerin gündeme gelmesine neden oldu.
Küresel Gençlik Araştırması sonuçlarına göre, sigara kullanan 13-15 yaş aralığındaki öğrencilerin yüzde 73,3’ü market veya bakkallardan kolaylıkla sigara satın alabildiğini belirtiyor. Türkiye’de ise tütün kullananların yüzde 57,5’inin bu alışkanlığa 18 yaşında veya daha küçükken başladığı ifade ediliyor.
Mevcut mevzuatta tütün ürünlerinin 18 yaşından küçüklere satılması yasak olmasına rağmen, kimlik kontrolünün satış yapan kişinin inisiyatifinde olması çocukların bu ürünlere erişimini önlemede yetersiz kalabiliyor. Bu soruna çözüm olarak, satış sırasında elektronik kimlik doğrulaması yapılmasını öngören bir modelin Türkiye’de uygulanması planlanıyor.
Genç kadınlarda tütün kullanımı yüzde 107 arttı
Tütün kullanımına ilişkin veriler, genç nüfusun risk altındaki gruplar arasında yer aldığını ortaya koyuyor. Dünya genelinde tütün kullanıcılarının yüzde 82,6’sının 14-25 yaş aralığında sigaraya başladığı belirtilirken, gençler ve genç kadınlar tütün kullanımına ilişkin çalışmalarda öne çıkan gruplar arasında bulunuyor.
Paylaşılan verilere göre, 2012-2025 yılları arasında 15-24 yaş grubundaki kadınlarda tütün ürünü kullanımı yüzde 107 arttı. Böylece söz konusu yaş grubunda kullanım oranının 13 yıllık dönemde iki katından fazla yükseldiği bildirildi.
Elektronik kimlik doğrulama uygulamaları örnek alınıyor
Tütün ürünlerinin reşit olmayanlara satışını önlemek amacıyla elektronik yaş doğrulama sistemleri farklı ülkelerde uygulanıyor. Avrupa Birliği, üye ülkelerde sigara satışında kimlik kontrolü yapılmasına yönelik uygulamaları tavsiye ederken Almanya, Japonya, Güney Kore, İsviçre, ABD, Avusturya, İtalya ve Fransa gibi ülkelerde elektronik kimlik doğrulama uygulamalarının kullanıldığı belirtiliyor.
Türkiye’de hayata geçirilmesi planlanan sistemle, tütün ürünlerinin satışında yaş kontrolünün daha etkin biçimde yapılması ve çocukların bu ürünlere erişiminin sınırlandırılması hedefleniyor. Sistemin uygulama takvimi ve teknik ayrıntılarına ilişkin ise henüz kesinleşmiş bir bilgi paylaşılmadı.
