Türkiye’de milyonlarca engelli vatandaşın iş gücüne katılımında yaşanan zorluklara çözüm getirmek amacıyla Sosyal Güvenlik Kurumu (SGK), 2026 yılı itibarıyla yeni bir dijital izleme sistemini devreye alacak. “Otomatik radar sistemi” olarak adlandırılan bu uygulama sayesinde engelli istihdam kotasını doldurmayan işverenler anında tespit edilecek. Yeni sistemle birlikte idari para cezalarının da iki katına kadar artırılması bekleniyor.
Engelli istihdamında yeni dönem başlıyor
Resmî verilere göre Türkiye’de 2 milyon 511 bin 950 engelli vatandaş bulunuyor. Bu kişilerin 775 bini ağır engelli statüsünde. Buna karşın özel sektördeki engelli kontenjanlarının önemli bir kısmı hâlâ boş durumda.
Mevzuata göre özel sektörde 50 ve üzeri çalışanı bulunan işverenlerin personelinin en az yüzde 3’ünü engelli bireylerden oluşturması gerekiyor. Ancak mevcut beyan esasına dayalı sistem, işverenlerin bu yükümlülüğü kolayca es geçmesine imkân tanıyor.
SGK’nın “otomatik radar” sistemi devreye giriyor
Yeni sistem kapsamında SGK, “Çalışan Bildirim Sistemi” adı verilen dijital bir altyapı kuracak. 2026’dan itibaren aktif hale gelecek bu sistemle, engelli çalıştırma zorunluluğu bulunan tüm işverenler SGK kayıtları üzerinden otomatik olarak taranacak.
Beyanla yapılan bildirim dönemi sona erecek; sistem, eksik istihdamı anında tespit ederek cezai süreci otomatik başlatacak. Böylece engelli istihdam kotasından kaçış neredeyse imkânsız hale gelecek.
Cezalar ikiye katlanacak
SGK uzmanı İsa Karakaş’ın Türkiye Gazetesi’ndeki köşe yazısında yer alan bilgilere göre, mevcut uygulamada engelli kotasını doldurmayan işverenlere her engelli ve her ay için 30 bin 81 TL idari para cezası uygulanıyor. Bu tutar her yıl yeniden değerleme oranında artırılıyor.
Yeni sistemle birlikte, 2026 yılında bu oranın %25,49 artması ve cezaların iki katına kadar yükselmesi bekleniyor. Üstelik yalnızca özel sektör değil, kamu kurumları da engelli veya eski hükümlü istihdam etmedikleri takdirde aynı yaptırımlarla karşılaşacak.
Binlerce engelliye yeni iş imkânı
SGK’nın radar sisteminin devreye alınmasıyla birlikte binlerce engelli vatandaşın iş gücüne katılımının artması öngörülüyor. Sistem, hem şeffaflığı artıracak hem de işverenleri yükümlülüklerini yerine getirmeye teşvik edecek.
Uzmanlar, bu düzenlemenin yalnızca bir yasal zorunluluk değil, aynı zamanda toplumsal vicdanın ve farkındalığın güçlendirilmesi açısından da önemli bir adım olduğunu vurguluyor.
