Sosyal Güvenlik Kurumu (SGK), eksik prim günlerini tamamlamak amacıyla fiilen bir işte çalışmadığı halde sigortalı gösterilen kişilere yönelik denetim araçlarını genişletti. Kurumun yürüttüğü veri analizleri ve saha denetimleri sonucunda, sahte sigortalılık üzerinden emeklilik hakkı kazanan kişilerin ağır mali ve hukuki yaptırımlarla karşı karşıya kaldığı bildirildi.
Yapılan incelemelerde sahte olduğu belirlenen dönemlere ait tüm prim günleri iptal edilirken, bu süreçte ödenen primler de yanıyor. Durumun emeklilik sonrasında tespit edilmesi halinde ise o güne kadar ödenen tüm emekli aylıkları ve sağlık harcamaları vatandaştan yasal faiziyle tahsil ediliyor.
Yapay zeka destekli projeyle 185 binden fazla kişi yakalandı
Habertürk yazarı Ahmet Kıvanç'ın aktardığı verilere göre, SGK 2016 yılından bu yana yaklaşık 100 farklı parametre kullanarak iş yerlerini sahte olma riskine göre sınıflandırıyor. Bu projeksiyon ve denetmen çalışmaları neticesinde sadece 2025 yılında tespit edilen sahte sigortalı sayısı 185 bin 561 kişiye ulaştı.
Veriler, iki farklı sahte sigorta yönteminin öne çıktığını gösteriyor. Bunlardan ilki tanıdıklara ait iş yerlerinde fiilen çalışmadan sigortalı görünmek, ikincisi ise doğrudan bu amaçla kurulan paravan şirketlere para ödemek olarak kaydedildi. Paravan şirketlerin vatandaştan topladıkları paraları SGK'ya yatırmadığı da incelemelerle ortaya çıkarıldı.
Sahte sigorta yaptıran işverenlere hapis cezası kapıda
Sistemde usulsüzlük yaptığı belirlenen sadece sigortalılar değil, bu imkanı sağlayan işverenler de yasal yaptırımlarla yüzleşiyor. Fiilen çalışmayan kişileri kadrosunda gösteren işverenler hakkında Türk Ceza Kanunu uyarınca adli işlem başlatılıyor.
Bu kapsamda "resmi belgede sahtecilik" suçundan 2 yıldan 5 yıla, "özel belgede sahtecilik" suçundan ise 1 yıldan 3 yıla kadar hapis cezası istemiyle savcılığa suç duyurusunda bulunuluyor. Ayrıca sahte beyanda bulunulan her ay için işverene asgari ücret tutarında idari para cezası kesiliyor.
Eksik primleri tamamlamak için isteğe bağlı sigorta alternatifi
Uzmanlar, 4/a (eski SSK) statüsünden emekli olmak isterken suça karışmak istemeyen vatandaşlar için yasal yolların mevcut olduğunu hatırlatıyor. Herhangi bir işte çalışmayan kişilerin eksik prim günlerini isteğe bağlı sigorta ödeyerek kapatabileceği ifade ediliyor.
Ancak isteğe bağlı sigorta ödemelerinde kritik bir sınır bulunuyor. İsteğe bağlı ödenen primler 4/b (Bağ-Kur) kapsamında değerlendirildiği için, son 7 yıllık hizmet süresinde SSK statüsünü kaybetmemek adına bu sürenin 1260 günün altında kalması gerekiyor. Hizmet süresi 1260 günü aşanların SSK'dan emeklilik hakkı ortadan kalkıyor.
Eksik günlerin tamamlanmasında önceliğin her zaman askerlik ve doğum borçlanması haklarına verilmesi gerektiği, bu haklar bittikten sonra kalan süreler için yasal çalışma yollarının aranması gerektiğinin altı çiziliyor.
