Türkiye Büyük Millet Meclisi’ne (TBMM) sunulan kanun teklifleri, yeşil pasaport olarak bilinen hususi damgalı pasaportun kapsamının 7 meslek grubuna genişletilmesini öngörüyor. TBMM İçişleri Komisyonu’na sevk edilen teklifler kabul edilirse pilot, mühendis, mimar, hekim, diş hekimi, veteriner hekim ve eczacılar belirlenen şartlarla haktan yararlanabilecek.
Düzenlemelerde meslek gruplarına göre farklı kıdem süreleri aranıyor. En düşük süre pilotlar için 5 yıl, mühendis ve mimarlar için 10 yıl, sağlık alanındaki dört meslek grubu için ise 15 yıl olarak öngörülüyor.
Yeşil pasaport teklifinde hangi meslekler var?
Tekliflerde başvuru koşulları mesleki deneyim ve bazı meslekler için oda üyeliğine göre belirleniyor. Buna göre öngörülen şartlar şöyle:
| Meslek | Öngörülen şart |
|---|---|
| Pilotlar | Lisans sonrası en az 5 yıl fiili uçuş tecrübesi |
| Mühendisler | TMMOB üyeliği ve en az 10 yıl mesleki kıdem |
| Mimarlar | TMMOB üyeliği ve en az 10 yıl mesleki kıdem |
| Diş hekimleri | Kamu veya özel sektörde en az 15 yıl fiili mesleki kıdem |
| Veteriner hekimler | Kamu veya özel sektörde en az 15 yıl mesleki deneyim |
| Eczacılar | Kamu veya özel sektörde en az 15 yıl fiili çalışma |
| Hekimler | Kamu veya özel sektörde en az 15 yıl fiili çalışma |
Pilotlara ilişkin teklif, YENİ Parti Bursa Milletvekili Hasan Öztürk ile YENİ Parti Sivas Milletvekili Ulaş Karasu tarafından hazırlandı. Düzenleme, sivil havacılık sektöründe çalışan ve lisansını aldıktan sonra en az 5 yıl fiilen uçuş tecrübesi edinen pilotları kapsıyor.
Teklifin gerekçesinde pilotların yurt dışındaki eğitim, zorunlu simülatör testleri ve uçak teslim alma süreçlerinde vize engelleriyle karşılaşabildiği belirtiliyor. Vize başvurularındaki gecikmelerin zaman ve iş kaybına yol açtığı, havayolu şirketleri açısından da yüksek maliyet oluşturduğu ifade ediliyor.
Mühendis ve mimarlar için TMMOB şartı
Komisyondaki bir başka teklif, Türk Mühendis ve Mimar Odaları Birliği (TMMOB) bünyesinde yer alan mühendis ve mimarları kapsıyor. Düzenlemede meslek odasına kayıtlı olma ve en az 10 yıllık fiili mesleki kıdem şartı aranıyor.
Teklifin gerekçesinde mühendis ve mimarların uluslararası gelişmeleri ve yeni teknolojileri yerinde takip edebilmesine işaret ediliyor. Başvuru şartları arasında ortak bir güvenlik kriteri de bulunuyor.
Buna göre yeşil pasaport başvurusu yapacak kişilerin Terörle Mücadele Kanunu kapsamındaki suçlar nedeniyle haklarında soruşturma veya kovuşturma bulunmaması öngörülüyor.
Mevcut sistemde kimler yeşil pasaport alabiliyor?
Hususi damgalı pasaport mevcut düzenlemede belirli kamu görevlileri ile çeşitli meslek ve gruplara veriliyor. Birinci, ikinci veya üçüncü derece kadrolarda bulunan devlet memurları ve kamu görevlileri ile bu derecelerden emekli olanlar kapsamda yer alıyor.
Eski milletvekilleri ve bakanlar ile görev süreleri boyunca büyükşehir, il veya ilçe belediye başkanları da şartları karşılamaları halinde haktan yararlanabiliyor. İlgili mevzuattaki koşulları sağlayan devlet sporcuları da yeşil pasaport alabilen gruplar arasında bulunuyor.
Özelleştirme öncesinde bu hakka sahip bazı kurumların gerekli şartları taşıyan çalışanları da kapsamda yer alıyor. Ziraat Bankası, Halkbank ve Türk Telekom bu kurumlar arasında sayılıyor.
Belirlenen ihracat tutarlarını karşılayan şirket sahipleri, ortakları ve çalışanlarına da hususi damgalı pasaport verilebiliyor. Baroya en az 15 yıl kayıtlı olan ve mevzuattaki diğer şartları karşılayan avukatlar da mevcut sistemde yeşil pasaport hakkından yararlanabiliyor.
Yeni tekliflerin yasalaşması halinde mevcut gruplara pilotlar, mühendisler, mimarlar, hekimler, diş hekimleri, veteriner hekimler ve eczacılar da belirlenen kıdem ve diğer koşullarla eklenebilecek.
