Meclis’ten geçen düzenlemeyle ÖTV muafiyetli engelli araçları için satış ve yeniden alım süresine ilişkin yeni çerçeve netleşti. Buna göre 5 yılını dolduran araçlar cezasız şekilde satılabilecek. Ancak yeniden ÖTV’siz araç almak isteyenler için bekleme süresi 10 yıl olacak.
Düzenleme, engelli araç alımında yalnızca süre şartlarını değil, kapsam ve teknik koşulları da yeniden belirledi. Böylece hem kimlerin bu haktan yararlanabileceği hem de hangi araçların alınabileceği daha açık hale geldi.
ÖTV’siz araç alımında limit 2 milyon 873 bin 972 lira oldu
2025 yılında 2 milyon 290 bin 200 TL olan üst limit, 2026 yılı için yeniden değerleme oranı doğrultusunda 2 milyon 873 bin 972 TL olarak belirlendi. Bu tutarın, ÖTV ve diğer tüm vergiler dahil nihai bedel üzerinden hesaplandığı ifade edildi.
Araç alımında yalnızca fiyat sınırı yeterli olmayacak. Düzenlemeye göre aracın bu limitin altında olması ve ayrıca yüzde 40 yerlilik şartını karşılaması gerekiyor.
Yüzde 90 ve üzeri engelliler için muafiyet şartları korundu
Yüzde 90 ve üzeri engellilik oranına sahip kişiler, 10 yılda bir ÖTV’siz araç satın alabilecek. Bu grupta yer alan kişiler için aracı bizzat kullanma şartı aranmayacak.
Ancak kişinin sürekli tekerlekli sandalye ya da sedye kullanması gibi özel durumlarda, ÖTV muafiyetinden yararlanılabilmesi için araçta özel tertibat yaptırılması gerekecek. 18 yaşını doldurmuş ve bu rapora sahip kişiler, Engellilik Sağlık Kurulu Raporu ile kendi adına araç satın alabilecek.
Vasi kararıyla araç alımı da mümkün olacak
Akıl sağlığı yerinde olmayan 18 yaş üstü zihinsel engelliler için araç alımı, mahkeme tarafından atanmış vasi kararıyla yapılabilecek. 18 yaş altındaki kişiler için ise araç alım işlemlerinin velayet sahibi ebeveynler ya da vasiler tarafından gerçekleştirileceği belirtildi.
Bu düzenleme, rapor ve hukuki temsil şartlarını karşılayan kişilerin de sistemden yararlanabilmesine imkan tanıyor. Böylece hak sahipliği yalnızca fiziksel kullanım koşullarıyla sınırlı kalmıyor.
Yüzde 90 altı engelliler için belirleyici unsur rapor olacak
Yüzde 90 altındaki engelliler için ÖTV muafiyetinde temel ölçüt, engellilik oranından çok sağlık raporundaki kullanım ibaresi olacak. Raporunda “hareket ettirici aksamda özel tertibatlı araç kullanması gerekir” ifadesi bulunan kişiler, gerekli şartları sağladıkları takdirde ÖTV’siz araç alabilecek.
Bu durumda engellilik oranının yüzde 40 ya da yüzde 80 olması tek başına belirleyici olmayacak. Asıl belirleyici unsur, sağlık raporunda özel tertibat gerekliliğinin açık şekilde yer alması olacak.
Kapsam yüzde 40 ve üzeri ortopedik engelliler için genişletildi
TBMM’de yapılan son değişiklikle, ortopedik engeli nedeniyle sürücü belgesi alamayan ve engel oranı yüzde 40 ve üzerinde olan bireylerin de belirlenen koşulları karşılaması halinde ÖTV’siz araç alım hakkından yararlanabileceği bildirildi.
Bu değişiklikle birlikte düzenlemenin kapsamı daha geniş bir hak sahibi grubuna açılmış oldu. Özellikle ortopedik engel nedeniyle araç kullanımı sınırlanan kişiler açısından yeni bir hak alanı oluştu.
Özel tertibat şartları yeniden tanımlandı
ÖTV’siz satın alınacak araçlarda, debriyaj, fren, gaz pedalları ve vites kolu gibi hareket ettirici aksam üzerinde özel tertibat bulunması gerekecek. Düzenlemede bu kapsamda yapılabilecek değişiklikler de ayrıntılı biçimde sıralandı.
Buna göre gaz, fren veya debriyaj pedallarında sabit düzenlemeler yapılması, manuel vites kolunun direksiyona taşınması ya da sağ ve sol el-bacak kısıtlılığına göre hareket ettirici düzeneklerin eklenmesi mümkün olacak. Örneğin sağ bacağı olmayan bir kişinin ÖTV’siz araç alabilmesi için fren ve gaz sisteminde özel tertibat bulunması zorunlu olacak.
Otomatik vites tek başına yeterli sayılmayacak
Düzenlemeye göre otomatik vitesli araçlar, tek başına özel tertibat şartını ortadan kaldırmayacak. Araçların, engelli bireyin kullanımına gerçekten uygun hale getirilmiş olması gerekecek.
Özellikle sağ bacağı olmayan ya da iki bacağını hareket ettiremeyen kişiler için, yalnızca otomatik vitesli olması yeterli kabul edilmeyecek. Bu kişilerin aracı kullanabilmesi için fren ve gaz pedallarında ayrıca uygun düzenleme yapılması gerekecek.
Hangi araçlar ÖTV muafiyeti kapsamında alınabilecek
Yüzde 40 yerlilik şartı nedeniyle bazı yerli üretim modeller düzenleme kapsamında öne çıkıyor. Bu çerçevede Togg T10X ve T10F, Fiat Egea Sedan ve Egea Cross, Renault Clio, Megane Sedan ve Duster, Toyota Corolla, Corolla Hybrid ve C-HR ile Hyundai i20 ve Bayon alınabilecek araçlar arasında gösterildi.
Muafiyet kapsamındaki taşıtlar yalnızca binek otomobillerle sınırlı kalmayacak. 2 milyon 873 bin 972 TL sınırının altında kalmak koşuluyla panelvan, pick-up, arazi taşıtı, ATV, jeep ve station wagon gibi taşıtlar da ÖTV muafiyeti kapsamında değerlendirilebilecek.
Motor hacmi ve araç türüne göre sınırlamalar uygulanacak
Düzenlemede motor hacmine ilişkin teknik sınırlar da korundu. Buna göre motor silindir hacmi 2800 cm3’ü geçmeyen, eşya taşımaya mahsus van, panelvan ve pick-up türü açık veya kapalı kasalı kamyonetler kapsam içinde yer alabilecek.
Binek otomobillerde ise 1.6 motor hacmi ve altı sınırı uygulanacak. Ayrıca motor silindir hacmine bakılmaksızın tüm motosikletlerin de kapsam dahilinde değerlendirilebileceği belirtildi.
5 yıl ve 10 yıl kuralı satış ile yeniden alım süresini ayırdı
Yeni düzenlemenin en dikkat çeken başlığı, araç satışı ile yeniden muafiyetli araç alımı arasındaki sürenin ayrıştırılması oldu. Buna göre 5 yılını dolduran engelli aracı cezasız şekilde satılabilecek.
Ancak kişi yeniden ÖTV’siz araç almak isterse 10 yıl beklemek zorunda kalacak. Örneğin Nisan 2025’te ÖTV’siz araç alan bir kişi, aracını Nisan 2030’da cezasız satabilecek; fakat yeni bir ÖTV muafiyetli araç alabilmesi için Nisan 2035’e kadar beklemesi gerekecek.
Kullanılamaz hale gelen araçlar için istisna uygulanacak
Düzenlemeye göre ÖTV’siz satın alınan araçların normal şartlarda 10 yıl geçmeden yeniden muafiyetli araç alımı için kullanılamayacağı belirtildi. Ancak araç sel, heyelan, yangın ya da kaza sonucu kullanılamaz hale gelirse, yeni bir araç alımında ÖTV ödenmeyecek.