Millî Eğitim Bakanlığına (MEB) bağlı ortaokul ve liselerde eğitim-öğretim düzenini bozan, okul ortamında huzursuzluğa neden olan ve mevzuata aykırı davranışlarda bulunan öğrencilere uygulanacak disiplin cezaları gündemdeki yerini koruyor.
İlgili mevzuat kapsamında ortaokullarda uygulanabilecek en ağır disiplin cezası “okul değiştirme” olurken, lise kademesinde disiplin yaptırımları “örgün eğitim dışına çıkarma” cezasına kadar uzanabiliyor.
Liselerde Okul Değiştirme Cezasını Gerektiren Fiiller
Ortaöğretim kurumlarında öğrencinin aynı tür veya derecedeki başka bir okula nakledilmesini gerektiren başlıca fiiller arasında şunlar yer alıyor:
- Türk bayrağına ve devleti veya milleti temsil eden sembollere saygısızlık etmek,
- Millî ve manevi değerleri aşağılamak, hakaret veya küfür etmek,
- Okula yaralayıcı ya da öldürücü silah, patlayıcı madde veya benzeri araçlar getirmek veya bulundurmak,
- Zor kullanarak veya tehdit ederek kopya çekmek,
- Kişilere veya okul çalışanlarına sözlü ya da fiilî sarkıntılıkta bulunmak,
- İftira atmak veya bu tür eylemleri sosyal medya üzerinden yaymak,
- Okul çalışanlarının görevlerini yapmalarını engellemek,
- Hırsızlık yapmak ve okulun taşınır veya taşınmaz mallarına zarar vermek,
- Resmî belgelerde sahtecilik yapmak,
- Bilişim araçları veya sosyal medya yoluyla eğitim faaliyetlerini engellemek ya da kişilere ağır maddi veya manevi zarar vermek,
- Bağımlılık yapan maddeleri bulundurmak veya kullanmak,
- Sınavda başka bir öğrencinin yerine girmek ya da başka bir öğrencinin yerine sınava girmesini sağlamak,
- Siyasi veya ideolojik eylemler düzenlemek ya da bu eylemlere katılmak,
- Okulla ilgisi olmayan kişileri okulda barındırmak,
- Pansiyon kurallarını ve gece izinlerine ilişkin düzenlemeleri ihlal etmek.
Örgün Eğitim Dışına Çıkarma Cezası Uygulanabilecek Fiiller
Liselerde daha ağır nitelikteki bazı fiiller için öğrencinin örgün ortaöğretim kurumlarıyla ilişiğinin kesilmesi sonucunu doğuran “örgün eğitim dışına çıkarma” cezası uygulanabiliyor.
Bu kapsamda değerlendirilen başlıca davranışlar arasında;
- Türk bayrağına hakaret etmek,
- Devletin bölünmez bütünlüğüne ve Anayasa'nın temel ilkelerine aykırı miting, forum, direniş, boykot veya işgal gibi eylemler düzenlemek ya da bunlara katılmak,
- Dil, ırk, cinsiyet, felsefi düşünce veya dinî inanç temelinde bölücü toplu eylemler düzenlemek,
- Yasa dışı örgütlerin propagandasını yapmak, bu örgütlere üye olmak veya örgütlere maddi yardım sağlamak,
- Okul yöneticileri, öğretmenler ve diğer personele fiilî saldırıda bulunmak,
- Kesici, delici alet veya fiziki güç kullanarak birini yaralamak ya da öldürmeye teşebbüs etmek,
- Çete kurmak, gasp, haraç veya adam kaçırma gibi eylemlere karışmak,
- Kişilere eziyet veya işkence yapmak,
- Cinsel istismar suçlarını işlemek,
- Bağımlılık yapan maddelerin ticaretini yapmak,
- Bilişim araçları veya sosyal medya yoluyla bölücü, yıkıcı, ahlak dışı veya şiddeti özendiren içerikler oluşturmak ve yaymak
gibi fiiller bulunuyor.
Açık Öğretime Yönlendirme
Örgün eğitim dışına çıkarma cezası alan öğrencilerin eğitim hakkının devam edebilmesi amacıyla Açık Öğretim Lisesi irtibat bürolarına yönlendirilmesi öngörülüyor.
Ortaokullarda En Ağır Disiplin Cezası: Okul Değiştirme
Ortaokullarda uygulanabilecek en ağır disiplin yaptırımı “okul değiştirme” cezası olarak öne çıkıyor.
Bu cezayı gerektirebilecek başlıca davranışlar şöyle:
- Anayasa'da belirtilen temel ilkelere aykırı davranmak veya bu yönde kışkırtıcılık yapmak,
- Sarkıntılık, hakaret, iftira, tehdit ve taciz eylemlerinde bulunmak,
- Okula yaralayıcı veya öldürücü alet getirmek ya da bulundurmak,
- Okul veya çevresinde kasıtlı olarak yangın çıkarmak,
- Okul yöneticilerine, öğretmenlere, personele veya diğer öğrencilere şiddet uygulamak ya da saldırıda bulunmak,
- Kişileri dil, ırk, cinsiyet, siyasi düşünce veya inançlarına göre ayırmak, kınamak veya kötülemek,
- Başkasının malına zarar vermek, hırsızlık yapmak veya okulun taşınır ve taşınmaz mallarını kasıtlı olarak tahrip etmek,
- Öğrenci ve okul personelinin kişilik haklarını ihlal edecek şekilde ses veya görüntülerini kaydetmek ve bunları dijital ortamlarda yayımlamak,
- Alkol veya bağımlılık yapan maddeleri kullanmak ya da kullanmaya teşvik etmek,
- Ders veya sınavların yapılmasını engellemek, sınavda başkasının yerine girmek veya başka bir öğrenciyi kendi yerine sınava sokmak,
- Okul içinde veya dışında siyasi parti ve sendikaların propagandasını yapmak ya da bu kuruluşların eylemlerine katılmak.
Disiplin süreçlerinde uygulanacak yaptırımın belirlenmesinde ilgili mevzuat hükümleri, fiilin niteliği ve öğrencinin durumuna ilişkin düzenlemeler esas alınıyor.
