Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (TCMB), hanehalkı enflasyon beklentileri ve hissedilen enflasyon arasındaki ilişkiyi ele alan kapsamlı bir analiz yayımladı. TCMB’nin blog sayfası Merkezin Güncesinde yer alan çalışmada, para politikasındaki sıkı duruşun sürdürülmesiyle birlikte enflasyondaki düşüşün, hanehalkı beklentilerini zaman içinde olumlu yönde etkilemesinin beklendiği vurgulandı.
Hanehalkı beklentileri enflasyonun üzerinde seyrediyor
TCMB uzmanları Furkan Höçük ve Ahmet Bilal Kurtoğlu ile ekonomist Halil İbrahim Korkmaz tarafından hazırlanan analizde, enflasyon beklentilerinin tüketim, tasarruf ve fiyatlama davranışları üzerinde belirleyici rol oynadığına dikkat çekildi. Son 10 yıla ait anket sonuçlarının, hanehalkının 12 ay sonrası için enflasyon beklentisinin çoğu zaman mevcut enflasyon oranının oldukça üzerinde seyrettiğini ortaya koyduğu ifade edildi.
Analizde, bu durumun yalnızca yüksek enflasyon dönemlerine özgü olmadığı, enflasyonun tek haneli seviyelerde olduğu yıllarda da benzer bir ayrışmanın görüldüğü belirtildi.
Piyasa katılımcıları daha isabetli tahmin ediyor
Çalışmada, piyasa katılımcıları, reel sektör ve hanehalkı beklentileri karşılaştırıldı. Buna göre:
-
Piyasa katılımcıları, gerçekleşen enflasyonu tahmin etmede en düşük hata payına sahip grup oldu.
-
Hanehalkı, en yüksek sapmayı gösteren kesim olarak öne çıktı.
-
Reel sektör beklentilerinin ise enflasyonla daha yüksek korelasyon sergilediği tespit edildi.
Hanehalkı beklentilerinin, enflasyonun görece düşük seyrettiği dönemlerde bile ortalama 10 puan üzerinde kaldığına işaret edildi.
Hissedilen enflasyon belirleyici unsur
Analizde, Türkiye’nin yanı sıra gelişmiş ve gelişmekte olan birçok ülkede de hanehalkı enflasyon beklentilerinin mevcut enflasyonun üzerinde seyrettiği kaydedildi. Bu ayrışmanın temel nedeninin ise hissedilen enflasyon olduğu vurgulandı.
Özellikle gıda, enerji ve kira gibi düzenli ve zorunlu harcama kalemlerindeki fiyat artışlarının, hanehalkının enflasyonu daha yüksek hissetmesine yol açtığı belirtildi. Türkiye özelinde kira enflasyonunun uzun süredir manşet enflasyonun üzerinde seyretmesinin bu farkı daha da belirginleştirdiği ifade edildi.
İletişim politikaları vurgusu
TCMB analizinde, enflasyon beklentilerinin şekillenmesinde merkez bankası iletişiminin kritik rol oynadığına dikkat çekildi. Hanehalkının bilgiye televizyon, radyo ve sosyal medya üzerinden ulaşmasının, iletişim stratejilerinin çeşitlendirilmesini gerekli kıldığı belirtildi.
“Beklentilerde kademeli iyileşme öngörülüyor”
Analizin sonuç bölümünde şu değerlendirmeye yer verildi:
“Para politikasındaki sıkı duruşun devamı ile düşecek enflasyon eşliğinde, hanehalkı beklentilerinin iyileşmeyi kademeli bir şekilde sürdürmesini bekliyoruz. Bu süreçte ekonominin tüm kesimleriyle etkin iletişimin sürdürülmesi, beklentilerdeki iyileşmenin kalıcı olması açısından önem taşıyor.”
