Hazine ve Maliye Bakanlığı verilerine göre, 2025 yılı gelirlerine ilişkin yıllık gelir vergisi beyannameleri için tanınan süre 31 Mart tarihinde sona erecek. Beyan döneminde son 3 güne girilirken, mükelleflerin beyanlarını doğru, eksiksiz ve zamanında vermesi gerektiği bildirildi.
Bu kapsamda özellikle kira gelirleri, ücret gelirleri, menkul sermaye iratları ve değer artış kazançları elde edenlerin yasal süre içinde beyanda bulunmasının önem taşıdığı vurgulandı.
Yapay zeka destekli denetim sistemi devrede
Gelir İdaresi Başkanlığı (GİB) tarafından geliştirilen yapay zeka destekli sistemler, beyan döneminde aktif olarak kullanılıyor. Bankalar, finans kuruluşları ile kamu ve özel sektörden elde edilen veriler tek merkezde toplanarak analiz ediliyor.
Bu sistemler sayesinde mükelleflerin beyanları ile gerçek ekonomik faaliyetleri karşılaştırılıyor. Para akışları, işlem hacimleri ve tahsilat süreçleri üzerinden yapılan analizlerle uyumsuzluklar hızlı şekilde tespit ediliyor.
Düşük beyan ve zarar gösterenler yakın izleme altında
Yapay zeka destekli analizlerde özellikle sürekli zarar beyan eden işletmeler, düşük matrahlı beyannameler sunanlar ve sektör ortalamalarından belirgin şekilde ayrışan mükellefler öncelikli olarak inceleniyor.
Ayrıca banka ve POS verileri ile beyanlar arasında uyumsuzluk bulunan mükellefler de riskli gruplar arasında yer alıyor. Bu tür sapmaların, detaylı inceleme gerektiren önemli göstergeler olduğu kaydedildi.
Gayrimenkul işlemleri ve kira gelirleri mercek altında
Mekansal Veri Analizi (MEVA) Projesi kapsamında gayrimenkul alım-satım işlemleri detaylı şekilde inceleniyor. Uydu görüntüleri, tapu kayıtları ve coğrafi veri sistemleri kullanılarak taşınmazların piyasa değerleri analiz ediliyor.
Bu analizlerle, satış bedeli ile beyan edilen değerler karşılaştırılıyor ve piyasa değerinden sapmalar tespit ediliyor. Benzer şekilde kira gelirlerine yönelik denetimlerde de abonelik verileri, tüketim yoğunluğu ve kullanım sürekliliği gibi göstergeler üzerinden çapraz kontroller yapılıyor.
Temettü ve yatırım gelirleri de inceleniyor
Menkul sermaye iratları kapsamında elde edilen faiz, temettü ve kar payı gelirleri de denetim kapsamına alındı. Merkezi Kayıt Kuruluşu (MKK) verileri kullanılarak yatırım işlemleri, portföy büyüklükleri ve gelir akışları detaylı şekilde analiz ediliyor.
Özellikle yüksek gelir grubundaki mükellefler için yapılan incelemelerde, beyan edilen gelirlerle gerçek kazançlar arasındaki farklar yakından takip ediliyor.
Bakan Şimşek’ten son gün uyarısı
Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek, eksik ya da hiç yapılmayan beyanlar nedeniyle mükelleflerin vergi ziyaı cezası, gecikme faizi ve cezalı tarhiyat gibi yaptırımlarla karşılaşabileceğine dikkat çekti.
Şimşek, “Gelişmiş analiz sistemleri sayesinde beyanlarla gelir arasındaki uyumsuzluklar hızlı şekilde tespit edilebiliyor. Mükelleflerimizin son günü beklemeden beyannamelerini gözden geçirmesi önem taşıyor” ifadelerine yer verdi.
Amaç kayıt dışılıkla mücadele ve vergi adaleti
Bakanlık, vergiye gönüllü uyumun artırılmasının kamu maliyesinin sürdürülebilirliği ve vergi adaletinin sağlanması açısından temel öncelik olduğunu bildirdi.