İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu, Silvan Yazıtı’nı almak istediklerini ancak Türkiye’nin bu talebe olumsuz yanıt verdiğini açıkladı. Yazıtın Osmanlı döneminde İstanbul’a getirildiğini belirten Türk yetkililer, eserinin ebediyen müzede kalacağını vurguladı.
Kültür Varlıkları ve Müzeler eski Genel Müdür Yardımcısı Yahya Coşkun, 2022 yılında İsrailli yetkililerin yazıtı talep ettiğini belirterek, “Silvan Yazıtı’nın İstanbul Arkeoloji Müzeleri’ne 1883 yılında kaydedildiğini gösterdim. Kudüs Osmanlı toprağı iken başkente getirilmiş bir yazıtı, İsrail devleti kurulmadan önce müzemize kaydetmişiz. O yazıt hâlâ bizde ve ebediyen korunacak” dedi.
Prof. Dr. Erhan Afyoncu da yazıtın Osmanlı döneminde Kudüs’ten İstanbul’a getirildiğini ve bugün Arkeoloji Müzesi’nde korunduğunu ifade etti.
Tarihi ve Önemi
1880’de Kudüs’teki Şiloah Tüneli’nde bulunan Siloam (Silvan) Yazıtı, Fenike alfabesiyle yazılmış 6 satırlık bir metin. Yazıt, şehrin dışında yer alan Gihon Kaynağı’ndan Şiloah Havuzu’na suyun taşındığı kanalı anlatıyor. Metin, Eski Ahit’te Kral Hezekiya döneminde inşa edilen su kanalıyla ilişkilendiriliyor.
Türkiye’ye Getirilmesi ve Korunması
1882’de Kudüs Osmanlı toprağıyken İstanbul’a getirilen yazıt, İstanbul Arkeoloji Müzeleri’nde sergileniyor. İsrail, yıllar içinde üç kez Türkiye’den yazıtın kendilerine verilmesini talep etti ancak her defasında olumsuz yanıt aldı:
-
1998: Netanyahu, dönemin Başbakanı Mesut Yılmaz’a talepte bulundu, reddedildi.
-
2007: Kudüs Belediye Başkanı Uri Lupoliansk, Türkiye’nin İsrail Büyükelçisi Namık Tan’dan talep etti, yanıt olumsuz oldu.
-
2022: İsrail Cumhurbaşkanı Isaac Herzog, Türkiye ziyareti sırasında yazıtı gündeme getirdi; talepleri yine karşılık bulmadı.
Netanyahu’nun Açıklamaları
Netanyahu, ABD Dışişleri Bakanı Marco Rubio ile Kudüs’te yaptığı açıklamada, “1998’de Mesut Yılmaz’a ‘Müzelerimizde binlerce Osmanlı eseri var, istediğini seç, Silvan Yazıtı ile takas edelim’ dedim. Ancak Erdoğan’ın belediye başkanlığı dönemindeki hassasiyetler nedeniyle bu talep reddedildi” ifadelerini kullandı.
Kudüs Osmanlı Toprağıydı
Prof. Dr. Erhan Afyoncu, yazıtın İstanbul’a getirildiği dönemde Kudüs’ün Osmanlı toprağı olduğunu hatırlatarak, “O yıllarda İsrail diye bir devlet yoktu. Yazıt imparatorluk müzesine getirilmiş ve bugün Türkiye’nin koruması altında” dedi.
