Tapu ve Kadastro Genel Müdürlüğü, 1163 sayılı Kooperatifler Kanunu'na tabi kooperatiflerin tarım arazilerine yönelik işlemlerinde önemli bir değişikliğe gitti.
24 Ağustos 2026 tarihli Makam Oluru ile 2022/5 sayılı Genelge'ye eklenen yeni hüküm, özellikle tarım arazilerinin kooperatifler üzerinden hobi bahçesi gibi amaçlarla kullanılmasının önüne geçmeyi hedefleyen önemli bir uygulama değişikliği getirdi.
Tarım arazilerinde mülkiyet edinilemeyecek
Yeni düzenlemeye göre, köy yerleşik alan sınırları içerisinde kalanlar hariç, şu nitelikteki taşınmazlar üzerinde 1163 sayılı Kanun'a tabi kooperatifler mülkiyet veya sınırlı ayni hak edinemeyecek:
- İmar planlarında tarımsal niteliğinin korunması öngörülen alanlar,
- İmar planları dışında kalan tarımsal nitelikli taşınmazlar.
Kısıtlama yalnızca arazi satın alımını değil, irtifak, intifa, üst hakkı ve ipotek gibi sınırlı ayni hakları da kapsıyor.
Bazı tarımsal kooperatifler için istisna
Düzenlemede bütün kooperatifler aynı kapsamda değerlendirilmiyor.
Tarımsal Kalkınma Kooperatifleri, Sulama Kooperatifleri, Su Ürünleri Kooperatifleri ve Pancar Ekicileri Kooperatifleri için özel bir uygulama öngörülüyor.
Bu kooperatiflerin söz konusu alanlardaki taleplerinde veya kooperatifin niteliği konusunda tereddüt yaşanması halinde il veya ilçe tarım ve orman müdürlüğünün görüşü alınacak.
Buna karşılık özel kanunlara göre kurulmuş bazı tarımsal amaçlı kooperatifler düzenlemenin dışında tutuluyor. Örneğin Tarım Kredi Kooperatifleri ve Tarım Satış Kooperatifleri, bu kısıtlama ve izin alma şartına tabi olmayacak.
Hobi bahçeleri açısından önemli değişiklik
Yeni uygulamanın, tarım arazilerinin kooperatif modeli kullanılarak hobi bahçesi veya benzeri tarım dışı amaçlarla değerlendirilmesine yönelik uygulamaları zorlaştırması bekleniyor.
Ancak düzenleme, mevcut hobi bahçelerinin tamamının otomatik olarak kapatılması veya mevcut maliklerin tapularının iptal edilmesi anlamına gelmiyor. Esas olarak kooperatiflerin belirli tarım arazileri üzerinde yeni mülkiyet ve ayni hak edinmesini sınırlandırıyor.
Genelgede başka değişiklikler de yapıldı
Tapu ve Kadastro Genel Müdürlüğünün 2022/5 sayılı Genelgesi son dönemde başka değişikliklerle de güncellendi.
7 Temmuz 2026 tarihli düzenlemeyle, Bakanlıktan izin alarak ana sözleşmesinde değişiklik yapan ve inşaatını etaplar halinde gerçekleştiren yapı kooperatiflerinin, planlanan tüm inşaat etaplarını tamamlayıp kat mülkiyetine geçmeden ortaklarına ferdileşme işlemi yaptıramayacağı hükme bağlandı.
Yeni düzenleme ise özellikle tarımsal nitelikli taşınmazların kooperatifler aracılığıyla edinilmesine ilişkin tapu işlemlerinde dikkat çekici bir sınır getirmiş oldu.