Enerji Piyasası Düzenleme Kurumu, elektrik piyasasının işleyişini ve acil durum uygulamalarını kapsayan yeni düzenlemeleri hayata geçirdi. Resmî Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren yönetmelik değişiklikleri; lisanssız elektrik üretim tesislerinden dengeleme güç piyasasına, organize sanayi bölgelerinden Yenilenebilir Enerji Kaynaklarını Destekleme Mekanizması’na (YEKDEM) kadar birçok alanı kapsıyor.
Yeni düzenlemelerle elektrik sisteminin acil durumlarda yönetilmesi, üretim tesislerinin kontrolü ve piyasa işlemlerinin daha ayrıntılı kurallara bağlanması amaçlanıyor.
Lisanssız elektrik üretim tesislerine uzaktan müdahale edilebilecek
Elektrik Piyasasında Lisanssız Elektrik Üretim Yönetmeliği’nde yapılan değişikliğe göre elektrik dağıtım şirketleri ile dağıtım lisansı sahibi organize sanayi ve endüstri bölgeleri, acil durum talimatları kapsamında lisanssız elektrik üretim tesislerini uzaktan kontrol edebilecek.
Acil durum kapsamında gerçekleştirilen müdahalelere ilişkin üreticilere en geç 15 dakika içinde bildirim yapılması gerekecek.
Düzenlemede öne çıkan diğer hükümler şöyle:
- Acil durum yük atma talimatlarına tabi üreticiler, bağlantı anlaşmalarının revizyonu için 60 gün içinde başvuracak.
- Bağlantı anlaşmalarındaki belirli cezai şartlar 30 Nisan 2027’ye kadar uygulanmayacak.
- Talimatlara uyulmayan üretim miktarı için ödeme yapılmayacak.
- İlgili tutarlar görevli tedarik şirketleri veya toplayıcılar tarafından üreticilerden tahsil edilebilecek.
Bu hükümlerle acil durumlarda üretim tesislerinin elektrik sisteminin ihtiyaçlarına uygun şekilde yönetilmesi hedefleniyor.
Elektrik depolama tesislerine yeni imkân
Düzenlemeyle lisanssız elektrik üretim tesislerinde depolama ünitesi kurulmasına ilişkin kurallar da güncellendi.
Buna göre, tesisin elektriksel gücünü aşmamak şartıyla kapasite sınırlaması olmaksızın elektrik depolama ünitesi kurulabilecek.
Lisanssız üretim tesislerinin iç tüketiminin faturalandırılmasına ilişkin esaslar da yeniden düzenlendi. İlişkili tüketim tesislerinin iletim sistemine bağlı olması halinde, iç tüketim bedelinin hesaplanmasında iletim sistemi kullanıcılarına uygulanan perakende enerji bedeli esas alınacak.
Dengeleme güç piyasasında teklifler değişiyor
Elektrik Piyasası Dengeleme ve Uzlaştırma Yönetmeliği’nde yapılan değişiklikle dengeleme güç piyasasındaki yük alma ve yük atma tekliflerinin sunulma yöntemi yenilendi.
Yeni uygulamada teklifler saatlik yerine uzlaştırma dönemi bazında verilecek. Lisanssız elektrik üretim tesisleriyle ilişkilendirilen tüketim noktalarından çekilen elektriği ölçen sayaçlar da uzlaştırma kapsamında kayıt altına alınacak.
Üretim tesislerinin toplayıcı portföyüne alınabilmesi için en az bir ünitesinin Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığınca kabul edilmiş olması ve ilgili uzlaştırma kayıtlarının devir tarihinde tamamlanması gerekecek.
Gün içi piyasasında fiyat tekliflerine ilişkin hesaplama kuralları da değiştirildi. Alt fiyat limiti doğrudan uygulanırken üst fiyat limiti, belirlenen sınıra dengesizlik katsayıları esas alınarak hesaplanan tutarın eklenmesiyle belirlenecek.
900 kilovat ve üzerindeki tesislerden başlanacak
Dağıtım sistemine bağlı lisanssız elektrik üretim tesislerini portföylerinde bulunduran piyasa katılımcılarına da acil durum talimatı verilebilecek.
Uygulamanın, 900 kilovat ve üzeri kurulu güce sahip tesislerden başlanarak yürütülmesi öngörülüyor. Toplayıcılar, portföylerindeki ilgili tesisler için uzaktan kontrol mekanizmaları kuracak.
Dengeleme güç piyasasında yerine getirilmeyen talimatların raporlanmasına ilişkin kriterler ise EPDK Kurul Kararı ile belirlenecek.
Ayrıca devredeki termik kaynaklı üretim birimlerine yük değişim eğrilerine göre talimat verilmesine 1 Ocak 2027’de başlanacak.
OSB ve endüstri bölgelerine yeni sorumluluklar
Yönetmelik değişiklikleri, dağıtım lisansı sahibi organize sanayi bölgeleri ve endüstri bölgelerini de kapsıyor.
Bu bölgelerden sorumlu tüzel kişiler, görevli tedarik şirketleri tarafından iletilen lisanssız elektrik üretim tesislerine yönelik acil durum yük atma talimatlarını yerine getirmekle yükümlü olacak.
Talimatlara uyulmaması halinde Elektrik Piyasası Kanunu kapsamında yaptırım uygulanabilecek.
Ayrıca lisanssız üretim tesisleri ve yük atma talimatlarının uygulanmasına ilişkin bilgilerin görevli tedarik şirketleriyle paylaşılması gerekecek. Acil durum önlemleri kapsamında talep edilen veriler de süresi içinde Türkiye Elektrik İletim AŞ’ye (TEİAŞ) eksiksiz olarak bildirilecek.
YEKDEM hesaplamalarında da değişiklik yapıldı
EPDK’nın düzenlemeleri, Yenilenebilir Enerji Kaynaklarını Destekleme Mekanizması’nı da kapsıyor.
Yeni kurallarla YEKDEM kapsamındaki üretim tesislerinde depolanan enerjinin kaynağını belirlemek amacıyla tutulan sanal kayıtların oluşturulması ve güncellenmesine ilişkin esaslar yeniden düzenlendi.
Buna göre depolama ünitelerinde şebekeden çekilerek veya üretim tesisinde üretilerek depolanan enerjiye ilişkin sanal kayıtların toplamı, depolama ünitesinin işletmedeki kapasitesini aşamayacak. Kapasiteye ulaşıldıktan sonra yeni enerji depolanması durumunda mevcut kayıtlar, yeni depolanacak enerji miktarı kadar oransal olarak azaltılacak.
YEKDEM toplam bedeli ile lisanssız elektrik üretimine ilişkin bedelin hesaplanmasında kullanılan formüller de değiştirildi. Yeni hesaplamalarda yerine getirilmeyen talimatlara ilişkin lisanssız üretim maliyet tutarı da dikkate alınacak.
Yeni düzenlemeler elektrik piyasasını nasıl etkileyecek?
EPDK’nın düzenlemeleriyle acil durumlarda üretim tesislerinin uzaktan kontrol edilmesi, talimatlara uyulmasının sağlanması ve piyasa katılımcılarının sorumluluklarının belirginleştirilmesi hedefleniyor.
Depolama ünitelerine ilişkin kuralların güncellenmesi ve dengeleme piyasasındaki teklif süreçlerinin yeniden düzenlenmesi de elektrik sisteminin işletilmesine ilişkin uygulamaları etkileyecek.
