Sosyal Güvenlik Kurumu (SGK) Uzmanı İsa Karakaş, emeklilik sisteminde özellikle 2008 sonrası sigortalıları ilgilendiren önemli bir değişikliğe dikkat çekti. Karakaş’ın açıklamalarına göre, uzun yıllardır uygulanan ve kamuoyunda “son 3,5 yıl” formülü olarak bilinen statü değişikliği yöntemi yeni nesil sigortalılar için artık geçerli değil.
2008 Öncesi ve Sonrası Farklı Uygulama
Emeklilik şartları, sigorta başlangıç tarihine göre farklılık gösteriyor.
1 Ekim 2008’den önce sigortalı olanlar için “son 7 yıl” kuralı uygulanmaya devam ediyor. Buna göre, son 2.520 prim gününün en az 1.260 günü hangi statüde geçmişse, emeklilik o statü üzerinden hesaplanıyor. Bu durum, özellikle Bağ-Kur’luların son 3,5 yılı SSK’lı geçirerek daha avantajlı koşullarla emekli olabilmesine imkân tanıyordu.
1 Ekim 2008’den sonra ilk kez sigortalı olanlar için ise bu uygulama sona erdi. Yeni sistemde emeklilik statüsü, son yıllara göre değil, tüm çalışma hayatındaki prim çoğunluğuna göre belirleniyor.
Bağ-Kur’lular İçin 9.000 Gün Şartı
İsa Karakaş’ın değerlendirmesine göre, 2008 sonrası sigortalı olan bir kişi uzun yıllar Bağ-Kur’lu çalışmışsa ve son dönemini SSK’lı geçirmiş olsa dahi, toplam prim süresinin çoğunluğu Bağ-Kur’da ise SSK’dan emekli olamıyor.
Bu durumda Bağ-Kur statüsünde geçerli olan 9.000 prim günü şartı uygulanıyor. Böylece son yıllarda yapılan statü değişiklikleriyle daha erken emeklilik imkânı ortadan kalkmış oluyor.
Çakışan Sigortalılıklarda Öncelik Sırası
SGK mevzuatına göre bir kişinin aynı anda ya da farklı dönemlerde birden fazla statüde prim ödemesi mümkün olabiliyor. Bu durumda geçerli sayılacak statü belirli kurallara göre tespit ediliyor:
-
Memurluk (4/1-c) varsa öncelik Emekli Sandığı’na veriliyor.
-
SSK ve Bağ-Kur primlerinin çakışması halinde ise 2011’den bu yana uygulanan düzenleme gereği SSK (4/1-a) esas alınıyor.
Kendi İş Yerinden SSK Primi Uyarısı
Karakaş ayrıca, ortak ya da sahibi olunan iş yerinden SSK’lı gösterilerek prim yatırılması durumunda bu primlerin geçersiz sayılabileceğini belirtti. Bu tür uygulamaların tespit edilmesi halinde emeklilik hesaplamasının yeniden değerlendirilebileceği ifade edildi.
Emeklilikte Uzun Vadeli Planlama Dönemi
Yapılan düzenlemelerle birlikte özellikle 2008 sonrası sigortalılar açısından emeklilikte son yıllarda yapılacak statü değişiklikleriyle avantaj sağlama imkânı ortadan kalkmış oldu.
Yeni sistemde emeklilik şartları, çalışma hayatının tamamı dikkate alınarak belirleniyor. Bu nedenle sigortalıların prim dağılımını ve statü tercihlerini uzun vadeli planlaması önem taşıyor.