Türkiye’de en düşük emekli aylığı alanların sayısının son yıllarda hızla artması, emeklilik sisteminde yeni bir düzenlemeyi gündeme taşıdı. 2019 yılında 800 bin olan en düşük aylık alan emekli sayısının bugün 5 milyona ulaştığı belirtilirken, hükümetin mevcut sistemi revize etmeye yönelik çalışma başlattığı ifade edildi.
Mevcut uygulamada, prim gün sayısı ve ödenen prim tutarına bakılmaksızın yapılan maaş iyileştirmelerinin, yüksek prim ödeyenlerle düşük prim ödeyenler arasındaki farkı daralttığı yönündeki eleştiriler kamuoyunda tartışma konusu oldu.
7 yıllık maaş tamamlama uygulaması sona erebilir
Yaklaşık 7 yıldır yürürlükte bulunan maaş tamamlama sisteminin sona erdirilmesinin planlandığı belirtiliyor. Yeni düzenlemenin, yalnızca maaş tutarına değil, gelir ve ihtiyaç temelli bir yapıya dayanacağı kaydediliyor.
Türkiye Gazetesi’ne değerlendirmede bulunan SGK Eski Başmüfettişi İsa Karakaş, çalışmaları süren modelin 5 aşamalı bir yapı üzerine kurulduğunu ifade etti. Karakaş, farklı kurumlardan alınan sosyal desteklerin tam olarak görünmediğini, yeni sistemle birlikte tüm verilerin tek bir çatı altında toplanmasının hedeflendiğini belirtti.
SGK ve sosyal yardımlar tek sistemde birleşecek
Yeni modelde, yalnızca emekli maaşı değil, haneye giren toplam gelir ve yaşam standardı esas alınacak. Bu kapsamda Sosyal Güvenlik Kurumu ile Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı verilerinin entegre edilmesi planlanıyor.
Yapılacak düzenlemeyle, kömür ya da gıda kolisi gibi ayni yardımlar yerine, kartlara nakit yüklemesi yapılması öngörülüyor. Ayrıca en düşük emekli maaşı ile yaşanılan şehirdeki hayat maliyeti arasındaki farkın hesaplanarak, kira, fatura desteği ya da sosyal konut gibi uygulamaların devreye alınabileceği belirtiliyor.
Sıfır zam ihtimali gündemde
Karakaş, kök aylığına göre maaş alan bazı emeklilerin belirli bir dönem için “sıfır zam” riskiyle karşı karşıya kalabileceğini dile getirdi. Hükümetin üzerinde durduğu temel kriterin, hanedeki toplam gelirin kişi başına düşen miktarı olduğu ifade edildi.
Verilen örnekte; kök maaşı 11 bin lira olan ve kirada yaşayan, başka geliri bulunmayan bir emeklinin gelir eşiğinin altında kalması halinde kira ve yakıt desteğiyle toplam gelirinin belirli bir seviyeye tamamlanabileceği belirtildi. Buna karşılık, aynı kök maaşa sahip ancak eşinin de emekli aylığı bulunan ve kendi evinde yaşayan bir kişinin ise yalnızca mevcut taban maaşı almaya devam edebileceği aktarıldı.
Yeni sistemle birlikte, emekli aylıklarında yalnızca kök maaş değil, toplam hane geliri ve sosyal destekler birlikte değerlendirilecek. Düzenlemeye ilişkin teknik çalışmaların sürdüğü öğrenildi.
