ABD ile İran arasında Pakistan aracılığında yürütülen ateşkes ve müzakere temaslarının sonuçsuz kalmasının ardından, Washington yönetimi yeni bir askeri-administratif adımı devreye aldı. Associated Press tarafından aktarılan bilgilere göre, ABD Merkez Kuvvetler Komutanlığı (CENTCOM), 13 Nisan Pazartesi günü saat 10.00 EDT’de, yani Türkiye saatiyle 17.00’de, İran limanları ve kıyı bölgelerine giren ya da buradan ayrılan deniz trafiğine abluka uygulanacağını açıkladı.
Ablukanın, yalnızca İran bağlantılı liman giriş ve çıkışlarını hedef alacağı, buna karşılık İran dışındaki limanlar arasında hareket eden gemilerin boğaz geçişine izin verileceği belirtildi. Böylece ilk aşamada, daha geniş kapsamlı bir Hürmüz Boğazı’nın tamamen kapatılması senaryosundan daha sınırlı bir uygulamanın tercih edildiği görüldü.
İslamabad görüşmelerinden sonuç çıkmadı
Taraflar arasında İslamabad’da yürütülen yüz yüze görüşmelerin, yaklaşık 21 saatlik temasın ardından anlaşmasız sona erdiği bildirildi. Görüşmelerin bitmesiyle birlikte hem ABD hem İran karşı tarafı uzlaşmaz tutum almakla suçladı.
ABD Başkan Yardımcısı JD Vance, İran’ın nükleer silah arayışında olmayacağına dair açık bir güvence vermediğini söylerken, İran tarafı ise sürecin “maksimalist talepler”, “değişen hedefler” ve “abluka tehdidi” nedeniyle çıkmaza girdiğini savundu. İran Dışişleri Bakanı Abbas Erakçi, müzakerelerin anlaşmaya çok yaklaştığı bir aşamada Washington’un sertleştiğini ileri sürdü.
Hürmüz Boğazı yine gerilimin merkezine yerleşti
Müzakerelerdeki temel başlıklardan birinin Hürmüz Boğazı olduğu belirtiliyor. AP’nin aktardığına göre, ABD tarafı boğazın yeniden açık ve engelsiz biçimde kullanılmasını isterken, İran bu bölge üzerindeki kontrolünü stratejik bir hak olarak görüyor.
Bu tablo, enerji taşımacılığı açısından kritik önemdeki boğazı yeniden küresel gündemin merkezine taşıdı. AP, savaş öncesinde küresel petrolün yaklaşık yüzde 20’sinin bu hat üzerinden geçtiğini aktarırken, abluka açıklamasının ardından petrol fiyatlarında yukarı yönlü hareket görüldüğünü bildirdi.
İran’dan karşılık mesajı geldi
İranlı yetkililer, ABD’nin açıkladığı ablukaya karşılık vereceklerini duyurdu. AP’ye göre, İran Devrim Muhafızları boğazın hâlâ İran’ın kontrolünde olduğunu savunurken, askeri gemilere karşı “güçlü yanıt” verilebileceği mesajını verdi. İran Meclis Başkanı Muhammed Bakır Kalibaf da, “Siz savaşırsanız biz de savaşırız” ifadesini kullandı.
İran Dışişleri Bakanı Abbas Erakçi ise sosyal medya hesabından yaptığı değerlendirmede, müzakerelerde iyi niyet gösterdiklerini, ancak son aşamada abluka tehdidiyle karşı karşıya kaldıklarını belirtti. Erakçi, “İyi niyet iyi niyeti doğurur, düşmanlık düşmanlık getirir” ifadelerine yer verdi.
Gözler şimdi ateşkesin geleceğine çevrildi
ABD ile İran arasında yürürlükte bulunan iki haftalık ateşkesin 22 Nisan’da sona ereceği belirtiliyor. Mevcut tablo, abluka kararının ardından tarafların yeniden masaya dönüp dönmeyeceği sorusunu daha da kritik hale getirdi. Pakistan Dışişleri Bakanı’nın, yeni bir diyalog turu için girişimlerini sürdüreceği aktarıldı.
Böylece İran-ABD hattında diplomatik temasların yerini yeniden askeri baskı ve karşılıklı sert açıklamalara bıraktığı bir döneme girildi. 13 Nisan saat 17.00 TSİ itibarıyla başlaması beklenen ablukanın, bölgesel güvenlikten enerji piyasalarına kadar uzanan geniş bir etki alanı oluşturabileceği değerlendiriliyor.
