Antalya'da düzenlenen Birleşmiş Milletler İklim Değişikliği Konferansı (COP31) kapsamında ilk hafta tamamlanırken ülkeler iklim finansmanı, elektrifikasyon ve fosil yakıtlardan uzaklaşma başlıklarında anlaşmaya varamadı. Türkiye ve Avustralya başkanlığında yürütülen görüşmelerde farklı taleplerin ortak karara dönüştürülmesi ikinci haftaya kaldı.

13 Kasım 2026 tarihinde yayımlanan ilk müzakere değerlendirme belgesinde, Türkiye'nin 2035 yılına yönelik elektrifikasyon hedefi ile fosil yakıt kullanımının azaltılmasına ilişkin öneriler ele alındı. Ancak taraflar arasında ortak bir metin üzerinde uzlaşı sağlanamadı.

Zirvede enerji dönüşümünün finansmanı da görüş ayrılıklarının yaşandığı konular arasında bulunuyor. Gelişmekte olan ülkelerin ihtiyaç duyduğu kaynakların nasıl karşılanacağına ilişkin tartışmalar devam ediyor.

Türkiye'nin 2035 hedefi için ortak karar alınamadı

Türkiye'nin COP31 gündemine taşıdığı 35'e 35 hedefi, elektriğin küresel nihai enerji tüketimindeki payının 2035 yılına kadar yüzde 35'e yükseltilmesini öngörüyor.

Türkiye ve Avustralya başkanlığının hazırladığı değerlendirme belgesinde bu hedefin yanında yenilenebilir enerji yatırımlarının artırılması, elektrik şebekelerinin geliştirilmesi ve enerji depolama altyapısının güçlendirilmesi gibi başlıklar bulunuyor.

Belgede fosil yakıtlardan uzaklaşılması ve verimsiz fosil yakıt teşviklerinin kaldırılmasına yönelik önerilere de yer verildi. Brezilya'nın fosil yakıt kullanımı ve ormansızlaşmayla mücadele için hazırladığı yol haritalarının desteklenmesi de değerlendirilen konular arasında yer aldı.

Ancak ilk değerlendirme belgesi, ülkelerin üzerinde anlaşmaya vardığı nihai bir karar niteliği taşımıyor.

Guterres'ten iklim finansmanı için yüzde 30 uyarısı

Birleşmiş Milletler (BM) Genel Sekreteri Antönio Guterres, 2026 sonunda görevinden ayrılmadan önce Genel Sekreter olarak katıldığı son COP toplantısında finansman ihtiyacına ilişkin açıklamalarda bulundu.

Guterres, gelişmiş ülkelerin uyum finansmanını üç katına çıkarma taahhüdünü tamamen yerine getirmesi durumunda bile gelişmekte olan ülkelerin ihtiyaçlarının yüzde 30'undan daha azının karşılanabileceğini bildirdi.

Finansman açığının kapatılması için kalkınma bankalarının daha fazla sorumluluk üstlenmesi gerektiğini belirtti. Bu bankaların sermayesine yönlendirilen 1 dolarlık kaynağın, ek finansmanla birlikte 8 ila 10 dolarlık kapasite oluşturabileceğini aktardı.

Guterres, küresel emisyonların gelecek birkaç yıl boyunca yıllık yaklaşık yüzde 6 oranında azaltılması gerektiğini de ifade etti. Mevcut ulusal iklim planlarının ise yüzyıl sonunda 2,5 derecenin üzerinde sıcaklık artışına işaret ettiğini söyledi.

COP31'de yaklaşık 200 ülke 165 müzakere başlığını görüşüyor

BM İklim Değişikliği İcra Sekreteri Simon Stiell, 14 Kasım'daki basın toplantısında müzakerelerin ilk haftasını değerlendirdi. Görüşmelerde ilerleme kaydedildiğini ancak çözülmesi gereken konuların devam ettiğini bildirdi.

Stiell'in açıklamasına göre yaklaşık 200 ülke, toplam 165 müzakere görevi üzerinde çalışıyor. Tarafların karşılıklı tavizler vermeden ortak sonuca ulaşamayacağını belirten Stiell, elektrifikasyon ve finansmana erişimin görüşmelerde öne çıktığını ifade etti.

Ülkelerin enerji dönüşümüne ilişkin yaklaşımları da birbirinden ayrılıyor.

Cumhurbaşkanı Erdoğan'dan Filistin açıklaması: Mücadelemizi sürdüreceğiz
Cumhurbaşkanı Erdoğan'dan Filistin açıklaması: Mücadelemizi sürdüreceğiz
İçeriği Görüntüle
  • Afrika Grubu: Elektrifikasyon hedeflerinin finansman ve uygulama mekanizmaları belirlenmeden kabul edilmesine karşı çıkıyor.

  • Arap Grubu: Ülkelerin kendi enerji dönüşüm yöntemlerini belirleyebilmesi gerektiğini savunuyor.

  • Avrupa Birliği: COP28'de kabul edilen fosil yakıtlardan uzaklaşma taahhüdünün uygulanmasına ilişkin sorunların karar metnine alınmasını istiyor.

Bu farklı taleplerin ortak bir metinde birleştirilmesi için müzakereler sürüyor.

Fatih Birol temiz enerji yatırımlarında finansman eksikliğine işaret etti

Uluslararası Enerji Ajansı (IEA) İcra Direktörü Fatih Birol, COP31 kapsamında yaptığı açıklamada uluslararası kalkınma bankalarının gelişmekte olan ülkelerin temiz enerji dönüşümüne yeterli destek sağlayamadığını belirtti.

Birol, Dünya Bankasının geçmişteki performansını da kapsayan değerlendirmesinde kalkınma bankalarının temiz enerji finansmanındaki çalışmalarını yetersiz bulduğunu ifade etti.

IEA modellemelerine de değinen Birol, mevcut politikaların devam etmesi durumunda enerji kaynaklı yıllık emisyonların yaklaşık 38 milyar tondan 30 milyar tona gerileyebileceğini aktardı. Elektrifikasyonun bu süreçte belirleyici rol oynayacağını söyledi.

Türkiye'nin 35'e 35 hedefinin COP31'in nihai karar metnine mi yoksa eylem planına mı dahil edileceği henüz açıklığa kavuşmadı. Birol, hükümet temsilcileriyle gerçekleştirdiği görüşmelerin ardından Antalya'daki toplantıların olumlu sonuçlanabileceğine ilişkin iyimserliğini dile getirdi.

Brezilya fosil yakıtlardan uzaklaşma yol haritasını sundu

Brezilya, COP28 kapsamında kabul edilen fosil yakıtlardan uzaklaşma taahhüdünün uygulanmasına yönelik hazırladığı yeni yol haritasını COP31'de sundu.

Hazırlanan çalışma, kömür, petrol ve doğalgaza bağımlılığın azaltılmasını amaçlıyor. Yol haritasında ülkelerin enerji üretim sistemleriyle birlikte ekonomik yapılarını nasıl dönüştürebilecekleri ele alınıyor.

Antalya'daki COP31 görüşmelerinin ikinci haftasında taraflar, iklim finansmanı, elektrifikasyon hedefleri ve fosil yakıt kullanımının azaltılmasına ilişkin farklı yaklaşımları ortak bir karar metninde buluşturmaya çalışacak.