Son aylarda Türkiye genelinde peş peşe düzenlenen kara para aklama operasyonlarının arkasındaki neden netleşti. Çok sayıda ödeme kuruluşu ve dev holdingin Tasarruf Mevduatı Sigorta Fonu’na (TMSF) devredilmesine yol açan operasyonların, Mali Eylem Görev Gücü (FATF) tarafından bu ay yapılacak yerinde denetim ziyareti öncesinde hız kazandığı öne sürüldü.
Uluslararası finans ajansı Reuters’ın aktardığına göre, FATF heyeti 24-28 Kasım tarihleri arasında Türkiye’de olacak ve Mali Suçları Araştırma Kurulu (MASAK) başta olmak üzere bankalar, ödeme sistemleri şirketleri ve bazı özel sektör temsilcileriyle görüşmeler yapacak. Denetimin üç haftaya kadar sürebileceği belirtiliyor.
Gri listeden çıkış sonrası ilk yerinde denetim
Kara paranın aklanması ve terörizmin finansmanının önlenmesine yönelik uluslararası standartları denetleyen FATF, 2021 yılında Türkiye’yi “gri listeye” almış, ardından yapılan düzenlemelerle Türkiye 2024 yılında listeden çıkarılmıştı.
Ancak FATF’nin 2023 raporunda, Türkiye’nin 40 değerlendirme başlığından bazılarında “büyük ölçüde uyumlu” olduğu, sanal varlık (kripto para) düzenlemelerinde ise “kısmen uyumlu” seviyesinde kaldığı belirtilmişti. Bu durum, düzenleme ve uygulamalarda iyileştirme ihtiyacına işaret ediyor.
MASAK sessiz, FATF ziyareti doğruladı
Reuters’ın sorularını yanıtlamayan MASAK, denetim süreciyle ilgili açıklama yapmadı. FATF ise kasım ayındaki ziyaret planını doğruladı ancak detay paylaşmadı.
FATF heyeti, ülkelerde kara para ve terör finansmanı önleme sistemlerinin sadece mevzuatını değil, uygulamadaki etkinliğini de denetliyor. Bu kapsamda, finans kuruluşları, reel sektör temsilcileri ve sivil toplum kuruluşlarıyla da görüşmeler gerçekleştiriliyor.
Son aylardaki operasyonlar dikkat çekti
Denetim öncesinde Türkiye’de kara para aklama ve suç gelirlerinin aklanması gerekçesiyle birçok şirkete el konuldu.
Aralarında Can Holding ve Papara gibi kamuoyunda tanınan şirketlerin de bulunduğu çok sayıda firmaya yönelik soruşturmalar başlatıldı.
Ayrıca Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (TCMB), bu yıl en az 10 elektronik para kuruluşunun faaliyet iznini geçici olarak durdurdu veya iptal etti.
“Geç kalınmış ama doğru hamleler”
MASAK eski başkan yardımcısı Ramazan Başak, FATF sürecini değerlendirerek, “Türkiye’nin üçüncü kez gri listeye alınmaması için bu denetimler kritik önemde. Bakan Mehmet Şimşek, gri listeden çıkış sürecinde çok yoğun çaba gösterdi. Şimdi yapılan operasyonlar, geç kalınmış ama doğru adımlar” dedi.
Başak, 2013’te yürürlüğe giren ödeme sistemleri yasasına dikkat çekerek, “Denetimlerin etkin yapılmaması ve lisans süreçlerinde yeterli özen gösterilmemesi nedeniyle sektör bu hale geldi.” ifadelerini kullandı.
“Hızlı büyüme denetim ihtiyacını artırdı”
Bankacılık kaynakları, son beş yılda ödeme sistemleri sektörünün hızla büyümesinin, denetim ve sahiplik yapılarında belirsizlik yarattığını aktardı.
“Bu kadar lisansın nasıl verildiği, şirketlerin bağlantıları ve sermaye kaynakları yeterince incelendi mi?” sorularının sıkça gündeme geldiği kaydedildi.
FATF’nin raporu belirleyici olacak
FATF, ziyaretin ardından hazırlayacağı raporda Türkiye’nin kara para aklama ile mücadeledeki uygulamalarını değerlendirecek. Raporda, eksikliklerin giderilmesi için öneriler yer alacak.
Denetimin sonucu, Türkiye’nin uluslararası finansal itibarı ve sermaye girişleri açısından büyük önem taşıyor.
