Anayasa Mahkemesi, özel öğretim kurumlarının yanıltıcı reklam yapması veya reklam ve ilanlarda öğrenci resmi ya da bilgilerini kullanması halinde uygulanacak idari para cezasına ilişkin önemli bir karar verdi.
Mahkeme, bu fiillerin tekrarı halinde cezanın 5 kat artırılarak uygulanmasını öngören hükmü, tekerrür için herhangi bir süre sınırı belirlenmemesi nedeniyle Anayasa’ya aykırı bularak iptal etti. Karar, 14 Mayıs 2026 tarihli ve 33253 sayılı Resmî Gazetede yayımlandı.
İptal kararı 9 ay sonra yürürlüğe girecek
AYM’nin 26 Şubat 2026 tarihinde oyçokluğuyla aldığı iptal kararı, Resmî Gazete’de yayımlanmasının ardından 9 ay sonra yürürlüğe girecek.
Bu süre içinde yasama organının doğabilecek hukuki boşluğu gidermek için yeni bir düzenleme yapması bekleniyor. Karar, özel okulların reklam, ilan ve öğrenci bilgilerinin kullanımına ilişkin cezai uygulamalarında yeni bir dönem başlatacak.
Başvuru iki mahkemeden geldi
Düzenleme, iki ayrı mahkemenin itiraz başvurusu üzerine AYM gündemine taşındı. Kırıkkale 1. Sulh Ceza Hakimliği ile Sandıklı Sulh Ceza Hakimliği, bakmakta oldukları davalarda uygulanacak hükmün Anayasa’ya aykırı olduğu kanaatine vardı.
İki başvuru birleştirilerek tek dosya üzerinden incelendi. AYM, incelemeyi yalnızca başvuruların konusu olan hükümlerle sınırlı tuttu.
Öğrenci resmi ve bilgisiyle reklam yasağı neyi kapsıyor?
5580 sayılı Özel Öğretim Kurumları Kanunu, özel okulların gerçeğe aykırı veya yanıltıcı reklam ve ilan vermesini yasaklıyor. Aynı düzenleme, reklam ve ilanlarda öğrenci resmi veya öğrenci bilgilerinin kullanılmasını da yaptırıma bağlıyor.
Kanuna göre bu tür fiillerde özel öğretim kurumlarına brüt asgari ücretin 5 katı tutarında idari para cezası uygulanıyor. İptal edilen bölüm ise aynı fiillerin tekrarı halinde cezanın 5 kat artırılarak uygulanmasını öngörüyordu.
Ceza 825 bin TL’ye kadar çıkabiliyordu
2026 yılı brüt asgari ücretinin 33 bin 30 TL olduğu dikkate alındığında, yanıltıcı reklam yapılması veya öğrenci resmi ve bilgilerinin izinsiz kullanılması halinde ilk ihlal için 165 bin 150 TL idari para cezası uygulanabiliyor.
İptal edilen tekerrür hükmü kapsamında aynı fiilin tekrarı halinde ceza 825 bin 750 TL’ye kadar çıkabiliyordu.
Mahkeme süre sınırı olmamasını sorun gördü
Anayasa Mahkemesi, özel öğretim kurumlarının kurallara uygun faaliyet göstermesini sağlamak amacıyla kademeli ceza sisteminin meşru olduğunu kabul etti. Ancak Mahkeme, tekerrür hükümlerinde belirleyici bir eksiklik bulunduğunu tespit etti.
Kararda, ağırlaştırılmış cezaya konu olabilecek tekrar fiilleri için kanunda herhangi bir zaman sınırı öngörülmediği belirtildi. Bu nedenle, yıllar önce işlenen bir fiilin dahi süresiz biçimde tekerrüre esas alınabileceği kaydedildi.
“Sürekli ağırlaştırılmış ceza tehdidi” vurgusu
AYM’ye göre süre sınırı olmaması, özel öğretim kurumlarının faaliyetleri boyunca sürekli ağırlaştırılmış ceza tehdidi altında kalmasına yol açıyor.
Mahkeme, bu durumun özel okullar açısından orantısız bir külfet oluşturduğunu belirtti. Tekerrür için yasal süre sınırı belirlenmemesinin hukuk devleti, belirlilik ilkesi ve suçta ve cezada kanunilik ilkesi ile bağdaşmadığına hükmedildi.
İptal kararı hangi hükümleri kapsıyor?
AYM, başvuruların yalnızca ilgili fıkranın (b) ve (d) bentleri yönünden yapıldığını belirledi. Bu nedenle inceleme ve iptal kararı da bu bentlerle sınırlı tutuldu.
Karar; yanıltıcı reklam yapılması, reklam ve ilanlarda öğrenci resmi veya bilgilerinin kullanılması ile yönetmeliklere aykırı fiillerin tekrarı halinde uygulanacak 5 kat artırımlı ceza hükümlerini kapsıyor.
Karşıoyda farklı değerlendirme yapıldı
Karara karşı üyeler Muhterem İnce ve Ömer Çınar karşıoy yazdı. Karşıoyda, tekerrür için süre sınırı öngörülmesinin Anayasa’nın ilgili hükümlerinden zorunlu olarak çıkarılamayacağı savunuldu.
Karşıoy gerekçesinde, cezanın türü ve miktarının kanunla belirlenmiş olmasının yeterli olduğu, tekerrüre esas fiiller arasındaki sürenin kanun koyucunun takdir yetkisi kapsamında kaldığı ifade edildi.
Yeni düzenleme bekleniyor
AYM’nin iptal kararının yürürlüğe girmesi için tanınan 9 aylık süre, Meclis’e yeni bir düzenleme yapma imkanı tanıyor. Bu süreçte, özel okullarda reklam ve ilan ihlallerinde tekerrür uygulanacaksa bunun hangi süreyle sınırlanacağı yeniden belirlenecek.
Karar, özel öğretim kurumlarının reklamlarında öğrenci fotoğrafı, isim ve başarı bilgisi kullanımı konusunda daha dikkatli hareket etmesi gerektiğini bir kez daha gündeme taşıdı.
