Erzincan’ın İliç ilçesinde bulunan Çöpler Altın Madeni’nin Şubat 2024’ten bu yana kapalı olması, hem bölge ekonomisini hem de Türkiye’nin altın üretimini derinden etkiledi. 3 bin 500 kişiye istihdam sağlayan madenin durmasıyla ilçede ekonomik hayat neredeyse tamamen dururken, işsizlik ve göç hızla arttı. Esnaf günlerce siftah yapmadan kepenk kapatırken, nüfusun yarıya yakın azaldığı belirtiliyor.
Türkiye’nin altın üretimi de madendeki duruşla birlikte 10 ton azalarak ülke ekonomisine yaklaşık 1,5 milyar dolarlık zarar verdi. Maden işletmecisi şirket ise çevre ve iş güvenliği risklerini en aza indiren, Türkiye’de ilk olma özelliği taşıyan kapalı sistem “sülfit tesisi” ile 6 aydır yeniden üretime hazır olduklarını açıkladı.
EKONOMİK DARBENİN MERKEZİ İLİÇ
Madenciliğin istihdam ve tedarik zinciriyle kırsal ekonomide önemli bir yere sahip olduğu Türkiye’de, Çöpler Altın Madeni’nin kapalı kalması İliç’i derinden sarstı. Madenin faaliyette olduğu dönemde 2 binden 10 bine çıkan ilçe nüfusunun, son 21 ayda yarı yarıya düştüğü ifade ediliyor. Esnaf, iş hacminin sıfıra yakın olduğunu, birçok iş yerinin kapandığını dile getiriyor.
Giyim mağazası sahibi Nurten Alpaydın, "Maden kapanınca halkın alım gücü de kalmadı. Esnaf olarak hepimiz zor durumdayız" derken, manav işletmecisi Özlem Sayer Gürbüz, “Gelen-giden olmayınca ticaret durdu. Başka köylere çıkmasak iş yapamayacağız” dedi.
Kasap Ümit Budak, "Sadece İliç değil, çevre iller de madenin açılmasını bekliyor" diye konuştu.
ÜRETİMDE TARİHİ KAYIP
Türkiye’de altın üretimi 2020 yılında 42 tonla rekor kırmıştı. Ancak Çöpler Altın Madeni’nin kapalı olmasının ardından üretim 32 tona düştü. Bu da 10 ton altınlık kayba, yani 1,5 milyar dolar ekonomik zarara yol açtı.
SSR Mining Kıdemli Başkan Yardımcısı Cengiz Demirci, madenin yeni kapalı sistem “sülfit tesisinde” tamamen güvenli şekilde üretime hazır olduğunu vurguladı:
“Bu sistem hem iş güvenliği riskini en aza indiriyor hem de çevresel etkileri minimuma düşürüyor. Türkiye’de ilk, dünyada ise sayılı örneklerden biri.”
İŞSİZLİK BÜYÜYOR, GÖÇ HIZLANIYOR
Madenin kapanmasıyla Anagold’daki 370 çalışan ve 2 bin 200 taşeron çalışan dahil toplam 2 bin 570 kişi işsiz kaldı. Dolaylı etkilerle birlikte yaklaşık 50 bin kişiyi etkileyen süreç, ilçede ekonomik daralmayı derinleştirdi.
Eski çalışan Recep Şeker, “Birçok kişi işsiz kaldı, ekmek kapımız kapandı” derken, bir diğer eski çalışan Yasin Gürbüz, “Koşullar iyiydi, maden açılırsa yeniden çalışmak isterim” dedi.
SİYASİLERDEN ORTAK ÇAĞRI: MADEN AÇILSIN
İliç’te siyasi parti temsilcileri de ilçede yaşamın zorlaştığını belirterek madenin bir an önce açılması çağrısı yaptı.
İliç Belediye Başkanı Mehmet Elçi, nüfusun ciddi oranda azaldığını, ilçenin yeniden canlanma mücadelesi verdiğini vurguladı.
AK Parti İlçe Başkanı Ahmet Yılmaz, "Esnaf zor durumda, gençler göç ediyor" derken;
MHP İlçe Başkanı Mahmut Taşyumruk, “Her gün onlarca kişi eve ekmek götüremediğini söylüyor” dedi.
CHP İlçe Başkanı Gökmen Yıldırım, “4 bine yakın çalışanın hepsi işsiz kaldı, esnaf kepenk kapattı” ifadelerini kullandı.
TÜRKİYE İÇİN STRATEJİK ÖNEM
Altın, Türkiye’nin dış ticaret açığında enerjiyle birlikte en önemli kalemlerden biri olurken, yıllık talep 150–200 ton seviyesinde. Türkiye’nin 6.500 tonluk altın potansiyelinin ise yalnızca yüzde 20’si işletilebilmiş durumda.
Madenin kapalı kalması, yalnızca İliç’in değil, Türkiye ekonomisinin de kaybı olarak değerlendiriliyor.
İLÇENİN TEK UMUDU: MADENİN YENİDEN AÇILMASI
Ekonomisi büyük ölçüde madene bağlı olan ilçede, halk, esnaf, işsiz kalan işçiler ve siyasi temsilciler tek bir konuda birleşiyor:
“Maden bir an önce açılsın.”
İliç halkı, alınan yeni güvenlik ve çevre tedbirlerinin ardından madenin yeniden faaliyete geçerek ilçeye eski hareketliliğini geri getirmesini bekliyor.
